परिचय (Introduction of Gout)
बाथ रोग (Gout) एक विशेष प्रकारको बाथ हो, जसले शरीरका जोर्नीहरूमा अचानक र तीव्र दुखाइ उत्पन्न गराउँछ। चिकित्सा
विज्ञानका अनुसार, जब रगतमा यूरिक एसिड (Uric Acid) को मात्रा बढ्छ, तब यो एसिड स-साना क्रिस्टलको रूपमा जोर्नीहरूमा जम्मा
हुन थाल्छ। यसले गर्दा जोर्नीहरू सुन्निने, रातो हुने र असह्य पीडा हुने गर्दछ। विशेषगरी खुट्टाको बूढी औंलाको फेदमा यसको
असर बढी देखिन्छ, तर यो कुर्कुच्चा, घुँडा, नाडी र औंलाहरूमा पनि हुन सक्छ। नेपाली समाजमा खानपान र जीवनशैलीमा आएको
परिवर्तनका कारण यो समस्या निकै व्यापक बन्दै गएको छ।
लक्षण (Symptoms of Gout)
बाथ रोगका लक्षणहरू प्राय: अचानक र धेरैजसो रातको समयमा देखा पर्छन्:
तीव्र जोर्नी दुखाइ: विशेषगरी खुट्टाको बूढी औंला, घुँडा वा कुर्कुच्चामा असह्य पीडा हुनु।
सुन्निने र रातोपना: प्रभावित जोर्नी सुन्निने (Inflammation) र तातो भएर रातो देखिने।
अकडन: जोर्नीहरू चलाउन गाह्रो हुने र हलचल गर्दा कडापन महसुस हुनु।
छुन नहुने दुखाइ: दुखेको ठाउँमा कपडाले छुँदा पनि अत्यधिक पीडा हुनु।
ज्वरो आउनु: कहिलेकाहीँ शरीरको तापक्रम बढ्ने र थकाई महसुस हुने।
कारण (Causes of Gout)
बाथ रोग हुनुका मुख्य कारणहरू निम्न रहेका छन्:
यूरिक एसिडको वृद्धि: शरीरले प्यूरिन (Purine) नामक तत्वलाई पचाउँदा यूरिक एसिड बन्छ। यदि मृगौलाले यसलाई बाहिर फाल्न सकेन
भने यो जोर्नीमा जम्मा हुन्छ।
अस्वास्थ्यकर खानपान: अत्यधिक रातो मासु (Red Meat), समुद्री खाना र मदिराको सेवन।
मोटोपना: तौल बढी भएका व्यक्तिहरूमा यूरिक एसिड उत्पादन बढी र निष्कासन कम हुन्छ।
पानीको कमी: शरीरमा पर्याप्त पानी नहुँदा विषाक्त तत्वहरू बाहिर जान पाउँदैनन्।
वंशानुगत गुण: परिवारमा कसैलाई बाथ छ भने सन्तानमा हुने सम्भावना रहन्छ।
स्वास्थ्य समस्या: उच्च रक्तचाप, मधुमेह र मृगौला सम्बन्धी रोगका कारण पनि बाथ हुन सक्छ।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Gout)
बाथ रोगको दुखाइ कम गर्न र यूरिक एसिड नियन्त्रण गर्न केही प्रभावकारी घरेलु उपायहरू तल दिइएका छन्:
१. शिरीषको बोक्रा (Siris Bark):
५ ग्राम शिरीषको बोक्रा (Bark) को धूलो लिनुहोस् र यसलाई २ गिलास पानीमा राखेर पकाउनुहोस्। पानी उम्लिएर एक चौथाई (१/४)
मात्र बाँकी भएपछि यसलाई छान्नुहोस्। यो काँढा बिहान र बेलुका सेवन गर्नाले एक महिनाभित्र जोर्नी दुख्ने समस्यामा ठूलो
राहत मिल्छ।
२. एरण्डको पात र लसुन (Castor Leaves and Garlic):
१० ग्राम एरण्डको पात (Leaves), केही लसुनको पोटी र ५ ग्राम बिरे नुनलाई तोरीको तेलमा भुन्नुहोस्। यो मिश्रणलाई एउटा सफा
कपडा वा पट्टीमा राखेर दुखेको जोर्नीमा बाँध्नुहोस्। यसले सुन्निने समस्या (Inflammation) कम गर्छ र दुखाइ निको पार्छ।
३. हिंग र लसुनको मालिस (Asafoetida and Garlic Oil):
५-५ ग्राम हिंग, लसुन र बिरे नुनलाई तेलमा राम्ररी भुन्नुहोस्। यो तेलले जोर्नीहरूमा बिस्तारै मालिस गर्नुहोस् र माथिबाट
तातो कपडाले बाँध्नुहोस्। साथै, यही तेलको आधा चम्चा एक गिलास दूधमा उमालेर पिउनाले भित्रैदेखि बाथ नियन्त्रण गर्न मद्दत
गर्छ।
४. बथुवाको रस (Bathua Leaf Juice):
बथुवाको ताजा पात (Leaves) को १५ ग्राम रस दिनहुँ पिउनाले बाथ रोग जरैदेखि निको हुन सक्छ। ध्यान दिनुहोस्, यो रस सधैं खाली
पेटमा खानुपर्छ र यसको सेवन गरेको २ घण्टासम्म अरू केही खानु हुँदैन।
५. चेरी र बेसार (Cherries and Turmeric):
चेरीको सेवनले यूरिक एसिड घटाउन मद्दत गर्छ। त्यस्तै, मनतातो दूधमा बेसार मिलाएर खाँदा यसले ‘एन्टी-इन्फ्लेमेटरी’ को काम
गर्छ र जोर्नीको सुन्निने समस्या घटाउँछ।
थप अन्य उपाय (Extra Solution for Gout)
तातो र चिसो सेकाइ: जोर्नी धेरै सुन्निएको छ भने बरफले सेकाउनुहोस् र दुखाइ कम भएपछि मनतातो पानीले सेकाउनुहोस्।
अदुवाको प्रयोग: अदुवाको टुक्रालाई पानीमा उमालेर चिया जस्तै पिउनाले शरीरको जलन कम हुन्छ।
स्याउको भिनेगर (Apple Cider Vinegar): एक गिलास पानीमा एक चम्चा स्याउको भिनेगर मिसाएर पिउनाले शरीरको क्षारीयपन
(Alkalinity) बढ्छ र एसिड कम हुन्छ।
खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Gout)
बाथका बिरामीले आफ्नो भोजनमा विशेष ध्यान दिनुपर्छ:
के खाने? प्रशस्त मात्रामा पानी पिउने, फाइबरयुक्त फलफूल, हरिया सागसब्जी, कागती पानी, र कम चिल्लो भएको दूधको प्रयोग
गर्ने।
के नखाने? रातो मासु, कलेजो, रक्सी, बियर, अत्यधिक गुलियो पेय पदार्थ (Coke, Fanta), र दाल (विशेषगरी मासको दाल) कम गर्ने।
सिफारिस: भिटामिन-सी युक्त फलफूल जस्तै अमला र सुन्तलाले यूरिक एसिड बाहिर निकाल्न मद्दत गर्छन्।
गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Gout)
अत्यधिक शारीरिक श्रम वा जोर्नीमा भार पर्ने काम नगर्नुहोस्।
राति ढिलो गरी खाना खाने बानी त्याग्नुहोस्।
मानसिक तनाव नलिनुहोस्, किनकि तनावले शरीरको मेटाबोलिज्ममा असर गर्छ।
चिसो भुइँमा खाली खुट्टा नहिँड्नुहोस्।
साबधानी (Precautions in Gout)
आफ्नो तौललाई सधैं नियन्त्रणमा राख्नुहोस्।
एस्प्रीन जस्ता औषधिहरू डाक्टरको सल्लाह बिना सेवन नगर्नुहोस्, किनकि यसले यूरिक एसिड बढाउन सक्छ।
मृगौलाको जाँच समय-समयमा गराउनुहोस्।
दुखाइ कम गर्ने औषधि (Painkillers) को जथाभावी प्रयोग नगर्नुहोस्, यसले कलेजो र मृगौलामा असर गर्न सक्छ।
निष्कर्ष (Conclusion)
बाथ रोग (Gout) एक कष्टकर समस्या भए तापनि उचित खानपान, सक्रिय जीवनशैली र घरेलु उपचारको माध्यमबाट यसलाई पूर्ण रूपमा
नियन्त्रण गर्न सकिन्छ। माथि उल्लेखित शिरीषको बोक्रा (Bark), लसुन, र बथुवा जस्ता प्राकृतिक उपायहरूले जोर्नीको पीडा कम
गर्न अचूक भूमिका खेल्छन्। यदि दुखाइ धेरै समयसम्म निको भएन वा अवस्था गम्भीर हुँदै गयो भने तुरुन्त विशेषज्ञ डाक्टरसँग
परामर्श लिनु अनिवार्य हुन्छ। अनुशासन र प्राकृतिक उपचार नै बाथबाट मुक्ति पाउने सही मार्ग हो।
Dudhe jhar (दुधे झार) , Dugdhika ( दुग्धिका) Euphorbia hirta Linn. Benefits and Uses
Branari (व्रणारी), Tridax procumbens Linn. Benefits and using Method
Ajmbari (अजम्बरी ), Parnabeej ( पर्णबीज) Bryophyllum pinnatum (Lam.) Oken Benefits and using methods
Punarnva (पुनर्नवा) Boerhavia diffusa Linn. Benefits and uses
Phaledo (फलेदो), Paribhadra (पारिभद्र) Erythrina variegata Linn. Using method, uses and Benefits
Poi Saag(पोइसाग), Potaki( पोतकी) Basella alba Linn. Benefits, uses and using method
Kokin, कोकिन, Erythroxylum coca
Kokum, कोकम, अमसुल, Kokam Butter Tree, Garcinia indica
Sano Kodo, सानो कोदो, श्यामक, Little Millet, Panicum sumatrense
Kodo, कोदो, कोद्रव, मडुवा, Millet, Eleusine coracana
Kote Mandro, कोतेमान्द्रो (Am), Medicago falcata
Kode Banso, कोदे बन्सो, Eleusine indica,
KodeGhas कोदोघाँस, Wildmillet, Paspalum scrobiculatum
Nepali Speaking Practice through Books in Hindi and English
Master Hindi Speaking Through Indian Schools: Practical Phrases
Trigonometry- IIT, Math, Mock Test
Hyperbola – IIT, Math, Mock Test
Some Best Poem Of Jasraj Kirati जसराज किरातीका केही प्रख्यात कबिताहरु
Top Ten Poem Of Jagadish Ghimire जगदीश घिमिरेका केही प्रख्यात कबिताहरु
Some Famous Poem of Chandrabir Tumbapo,चन्द्रवीर तुम्बापोका केही प्रख्यात कबिताहरु
ADHURO PREM Lyrics in English – Axix Official
Mero Prem Lyrics in English – Axix Official
Rockheads | Ranga | Lyrics in English
Bardali by Sushant KC ft. Indrakala Rai – Story, Vibe & Meaning
असाध्धै गार्हो भयो garna laagdaa asadhhai garho bhayo. new nepali Best katha
त्यो बेलाको मजा अहिले सम्म याद छ ailey samma feel nabhako anubab feel bhayo
