परिचय (Introduction of Headache)
टाउकोको कुनै पनि भागमा हुने दुखाइ वा अप्ठ्यारो महसुस हुनुलाई नै टाउको दुख्ने समस्या भनिन्छ । यो समस्या कहिलेकाहीँ
हल्का हुन्छ भने कहिलेकाहीँ यति तीव्र हुन्छ कि दैनिक काम गर्न पनि गाह्रो बनाउँछ । टाउको दुखाइ आफैंमा एउटा रोग मात्र
नभएर शरीरमा भएका अन्य समस्याहरूको लक्षण पनि हुन सक्छ । यो टाउकोको एक भागमा, दुवै भागमा वा पुरै टाउकोभरि फैलिएको हुन
सक्छ ।
लक्षण (Symptoms Of Headache)
आयुर्वेदका अनुसार शरीरमा वात, पित्त र कफको असन्तुलनले गर्दा टाउको दुख्छ । यसका मुख्य लक्षणहरू यस प्रकार छन्:
- परिचय (Introduction of Headache)
- लक्षण (Symptoms Of Headache)
- कारण (Causes of Headache)
- घरेलु उपचार (Home Remedies for Headache)
- थप अन्य उपाय (Extra Solution for Headache)
- खानपान तरिका (Dietary guidelines for Headache)
- गर्न नहुने कार्यहरु (Things to avoid in Headache)
- साबधानी (Precautions in Headache)
- निस्कर्स (Conclusion)
टाउको भारी हुनु वा सुनिने/सनसनी हुनु ।
वाकवाकी लाग्नु वा बान्ता हुनु (विशेष गरी माइग्रेनमा) ।
उज्यालो प्रकाश वा चर्को आवाज सुन्दा झर्को लाग्नु ।
आँखा दुख्नु वा धमिलो देख्नु ।
टाउकोमा कसैले पेटीले बाँधेको जस्तो महसुस हुनु ।
गर्धन र काँधका मांसपेशीहरू कडा हुनु ।
कारण (Causes of Headache)
टाउको दुख्ने धेरै कारणहरू हुन सक्छन्, जसलाई निम्न अनुसार वर्गीकरण गर्न सकिन्छ:
१. खानपान र जीवनशैली सम्बन्धी कारण:
धेरै पिरो, मसालेदार खाना वा जंक फुडको सेवन ।
लामो समयसम्म भोको रहँदा ग्यास्ट्रिकको समस्या भई अपच (Indigestion) हुनु र ग्यासले टाउको दुखाउनु ।
शरीरमा पानीको कमी (निर्जलीकरण) हुनु ।
धेरै चिसो खानेकुरा खानु, जसले गर्दा नसाहरू खुम्चिन सक्छन् ।
क्याफिन (चिया, कफी) वा मदिराको अत्यधिक सेवन ।
२. वातावरणीय र मानसिक कारण:
तनाव, चिन्ता र अनिद्रा ।
लामो समयसम्म कम्प्युटर वा मोबाइलको स्क्रिनमा हेरिरहनु ।
कडा गन्ध (Perfume) वा धुवाँ/धुलोको एलर्जी ।
३. स्वास्थ्य समस्याका कारण:
इन्फ्ल्यामेस वा सुन्निने समस्या (Inflammation): शरीरको कुनै भाग सुन्निएमा पनि टाउको दुख्न सक्छ ।
उच्च रक्तचाप (High BP): रक्तचाप बढ्दा टाउको पछाडिको भाग दुख्ने गर्छ ।
साइनस (Sinus): नाक र निधारको हड्डीमा बलगम जम्मा हुँदा टाउको दुख्छ ।
माइग्रेन (Migraine): यसलाई नेपालीमा ‘अधकपारी’ पनि भनिन्छ, जसमा टाउकोको आधा भागमा कडा दुखाइ हुन्छ ।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Headache)
१. अदुवाको प्रयोग: अदुवाले नसाको इन्फ्ल्यामेस वा सुन्निने समस्या कम गर्छ । अदुवाको रस र कागतीको रस बराबर मिलाएर
पिउनाले टाउको दुखाइमा आराम मिल्छ ।
२. तुलसीको पात: तुलसीमा दुखाइ कम गर्ने गुण हुन्छ । एक कप पानीमा तुलसीको पात (Leaf) उमालेर मह हाली चिया जस्तै पिउन
सकिन्छ ।
३. पुदिनाको रस: पुदिनाको ताजा रस निकालेर निधारमा लगाउनाले शीतलता मिल्छ र दुखाइ कम हुन्छ ।
४. लौंगको लेप: लौंग लाई पिसेर हल्का तताएर दुखिरहेको भागमा लगाउनाले छिटो राहत मिल्छ ।
५. बरफले सेक्ने: एउटा सफा कपडामा बरफ राखेर टाउको र गर्धनको पछाडि सेक्दा सुन्निएको कम भई आराम मिल्छ ।
६. मनतातो पानीमा खुट्टा डुबाउने: मनतातो पानीमा केही समय खुट्टा डुबाएर बस्दा टाउकोको रक्तसञ्चारमा सन्तुलन आउँछ र दुखाइ
कम हुन्छ ।
थप अन्य उपाय (Extra Solution for Headache)
मालिस (Massage): तोरी वा नरिवलको तेलले हल्का हातले टाउको मालिस गर्दा तनाव कम हुन्छ ।
बाफ लिने: साइनसका कारण टाउको दुखेको छ भने पुदिना वा तुलसी हालेको तातो पानीको बाफ लिनुहोस् ।
अँध्यारो कोठामा आराम: यदि प्रकाशले गर्दा गाह्रो भएको छ भने शान्त र अँध्यारो कोठामा केही बेर आँखा चिम्लेर सुत्नुहोस् ।
खानपान तरिका (Dietary guidelines for Headache)
दिनमा कम्तीमा १०-१२ गिलास पानी पिउने बानी बसाल्नुहोस् ।
ताजा फलफूल र हरियो सागसब्जीको सेवन बढाउनुहोस् ।
नियमित समयमा खाना खाने गर्नुहोस्, लामो समयसम्म भोको नबस्नुहोस् ।
बढी नुन वा धेरै पिरो-अमिलो खानेकुरा कम गर्नुहोस् ।
गर्न नहुने कार्यहरु (Things to avoid in Headache)
खाली पेटमा चिया वा कफी धेरै नपिउनुहोस् ।
मदिरा र सुर्तीजन्य पदार्थको सेवन नगर्नुहोस् ।
लामो समयसम्म मोबाइल वा टिभी नहेर्नुहोस् ।
जथाभावी दुखाइ कम गर्ने औषधि (Painkillers) नखानुहोस् ।
साबधानी (Precautions in Headache)
पर्याप्त मात्रामा (७-८ घण्टा) सुत्ने गर्नुहोस् ।
नियमित रूपमा योगासन र प्राणायाम गर्नुहोस् ।
धुवाँ, धुलो र कडा गन्धबाट बच्न मास्कको प्रयोग गर्नुहोस् ।
गर्मीमा हिँड्दा छाता वा टोपीको प्रयोग गर्नुहोस् ।
निस्कर्स (Conclusion)
टाउको दुख्ने समस्या धेरैजसो अवस्थामा हाम्रो खराब जीवनशैली र खानपानको नतिजा हो । माथि उल्लेखित घरेलु उपायहरू र खानपानमा
सुधार गरेर यसलाई निको पार्न सकिन्छ । तर, यदि टाउको दुखाइ लगातार भइरहन्छ, औषधि खाँदा पनि निको हुँदैन, वा टाउको दुख्दा
शरीरको कुनै भाग चल्न छोड्छ भने तुरुन्तै चिकित्सकको सल्लाह लिनुपर्छ । कहिलेकाहीँ सामान्य देखिएको टाउको दुखाइ गम्भीर
समस्याको संकेत पनि हुन सक्छ, त्यसैले स्वास्थ्यप्रति सधैं सजग रहनुपर्छ ।
Dudhe jhar (दुधे झार) , Dugdhika ( दुग्धिका) Euphorbia hirta Linn. Benefits and Uses
Branari (व्रणारी), Tridax procumbens Linn. Benefits and using Method
Ajmbari (अजम्बरी ), Parnabeej ( पर्णबीज) Bryophyllum pinnatum (Lam.) Oken Benefits and using methods
Punarnva (पुनर्नवा) Boerhavia diffusa Linn. Benefits and uses
Phaledo (फलेदो), Paribhadra (पारिभद्र) Erythrina variegata Linn. Using method, uses and Benefits
Poi Saag(पोइसाग), Potaki( पोतकी) Basella alba Linn. Benefits, uses and using method
Kokin, कोकिन, Erythroxylum coca
Kokum, कोकम, अमसुल, Kokam Butter Tree, Garcinia indica
Sano Kodo, सानो कोदो, श्यामक, Little Millet, Panicum sumatrense
Kodo, कोदो, कोद्रव, मडुवा, Millet, Eleusine coracana
Kote Mandro, कोतेमान्द्रो (Am), Medicago falcata
Kode Banso, कोदे बन्सो, Eleusine indica,
KodeGhas कोदोघाँस, Wildmillet, Paspalum scrobiculatum
Nepali Speaking Practice through Books in Hindi and English
Master Hindi Speaking Through Indian Schools: Practical Phrases
Trigonometry- IIT, Math, Mock Test
Hyperbola – IIT, Math, Mock Test
Some Best Poem Of Jasraj Kirati जसराज किरातीका केही प्रख्यात कबिताहरु
Top Ten Poem Of Jagadish Ghimire जगदीश घिमिरेका केही प्रख्यात कबिताहरु
Some Famous Poem of Chandrabir Tumbapo,चन्द्रवीर तुम्बापोका केही प्रख्यात कबिताहरु
ADHURO PREM Lyrics in English – Axix Official
Mero Prem Lyrics in English – Axix Official
Rockheads | Ranga | Lyrics in English
Bardali by Sushant KC ft. Indrakala Rai – Story, Vibe & Meaning
असाध्धै गार्हो भयो garna laagdaa asadhhai garho bhayo. new nepali Best katha
त्यो बेलाको मजा अहिले सम्म याद छ ailey samma feel nabhako anubab feel bhayo
