परिचय (Introduction of Lower Back Pain)
तल्लो पिठ्युँ वा कम्मर दुख्ने समस्यालाई चिकित्सा भाषामा ‘लुम्बागो’ (Lumbago) भनिन्छ। हाम्रो मेरुदण्डको तल्लो भागले
शरीरको धेरैजसो भार वहन गर्ने हुनाले यो क्षेत्र बढी संवेदनशील हुन्छ। पहिले-पहिले यो समस्या वृद्धवृद्धामा मात्र देखिन्छ
भन्ने भ्रम थियो, तर अचेल खराब जीवनशैली र गलत आसन (Posture) का कारण युवा र वयस्कहरूमा पनि यो व्यापक देखिएको छ। विशेषगरी
महिलाहरूमा महिनावारी र गर्भावस्थाको समयमा कम्मर दुख्ने गुनासो बढी सुनिन्छ।
लक्षण (Symptoms of Lower Back Pain)
कम्मर दुख्ने समस्याका मुख्य लक्षणहरू यस प्रकार छन्:
तल्लो पिठ्युँमा सुस्त वा कडा खालको दुखाइ हुनु
झुक्दा, सामान उठाउँदा वा हिँड्दा दुखाइ बढ्नु।
दुखाइ कम्मरबाट सरेर चाक वा खुट्टासम्म पुग्नु (सायटिका)।
कम्मरको मांसपेशीहरू कडा हुनु र हलचल गर्न गाह्रो हुनु।
धेरै समयसम्म एकै ठाउँमा बस्दा वा उभिँदा असजिलो महसुस हुनु।
खुट्टाहरू झमझमाउने वा लाटो भएको महसुस हुनु।
कारण (Causes of Lower Back Pain)
आयुर्वेदका अनुसार शरीरमा ‘वात’ र ‘कफ’ दोषको असन्तुलनले कम्मर दुख्छ। अन्य प्रमुख कारणहरू निम्नानुसार छन्:
मांसपेशीमा तनाव: भारी सामान अचानक उठाउँदा वा गलत तरिकाले झुक्दा मांसपेशी र लिगामेन्टमा खिचाव पैदा हुन्छ।
गलत आसन (Poor Posture): लामो समयसम्म कम्प्युटर वा मोबाइलमा झुकेर बस्नाले मेरुदण्डमा दबाब पर्छ।
डिस्कको समस्या (Disc Problems): मेरुदण्डका हड्डीहरू बीचको डिस्क फुल्ने वा फुट्ने (Herniated Disc) भएमा नसा थिचिएर
दुखाइ हुन्छ।
मोटोपन: शरीरको बढी तौलले तल्लो मेरुदण्डमा अतिरिक्त भार दिन्छ।
मानसिक तनाव: तनावले मांसपेशीहरूलाई कडा बनाउँछ, जसले दुखाइ निम्त्याउँछ।
पोषणको कमी: शरीरमा क्याल्सियम र भिटामिन ‘डी’ को कमीले हड्डी कमजोर भई दुखाइ हुन सक्छ।
रोगहरू: मृगौलाको पत्थरी, पाठेघरको इन्फ्ल्यामेस (सुन्निने समस्या), वा जोर्नी दुख्ने समस्या (Arthritis) का कारण पनि
कम्मर दुख्न सक्छ।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Lower Back Pain)
कम्मरको दुखाइ कम गर्न घरमै उपलब्ध सामग्रीहरू प्रभावकारी हुन सक्छन्:
अदुवाको प्रयोग: अदुवामा इन्फ्ल्यामेस कम गर्ने गुण हुन्छ। अदुवाको पेस्ट बनाएर दुखेको ठाउँमा लगाउन सकिन्छ वा अदुवा
राखेको चिया पिउनाले राहत मिल्छ।
लसुनको तेल: तोरीको तेलमा ३-४ कोसा लसुन डढ्ने गरी तताउनुहोस्। यो तेल मनतातो भएपछि कम्मरमा मालिस गर्दा दुखाइमा तत्काल
आराम मिल्छ।
तुलसीको पात: एक कप पानीमा ८-१० वटा तुलसीका पात उमालेर आधा बनाउनुहोस् र थोरै नुन मिसाएर पिउनुहोस्।
बरफ वा तातोले सेक्ने: दुखाइ सुरु भएको २४-४८ घण्टासम्म बरफले सेक्नुहोस् (Ice Compress)। त्यसपछि तातो पानीको थैली वा
बाफले सेक्दा मांसपेशी नरम भई दुखाइ कम हुन्छ।
मेथीको दाना: मेथीको दानालाई धुलो बनाएर दूधसँग सेवन गर्दा पनि कम्मरको दुखाइमा फाइदा पुग्छ।
थप अन्य उपाय (Extra Solutions for Lower Back Pain)
मालिस (Massage): जैतुन, तिल वा नरिवलको तेललाई हल्का तताएर मालिस गर्दा रक्तसञ्चार बढ्छ।
योग र व्यायाम: शलभासन, मर्कटासन, र भुजङ्गासन जस्ता योगासनहरू कम्मरका लागि अत्यन्त लाभदायक छन्।
सेंधा नुनको प्रयोग: नुहाउने मनतातो पानीमा सेंधा नुन मिसाएर शरीर भिजाउँदा मांसपेशीको दुखाइ र सुन्निने समस्या कम हुन्छ।
खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Lower Back Pain)
क्याल्सियमयुक्त खाना: दूध, दही, पनीर र हरिया सागपात प्रशस्त खानुहोस्।
भिटामिन डी: बिहानको कलिलो घाममा बस्ने र माछा, अण्डा जस्ता खानेकुरा समावेश गर्नुहोस्।
प्रशस्त पानी: शरीरलाई हाइड्रेटेड राख्नाले डिस्कको लचकता कायम रहन्छ।
अदुवा र बेसार: यी मसलाहरूले शरीरको भित्री इन्फ्ल्यामेस कम गर्न मद्दत गर्छन्।
गर्न नहुने कार्यहरू (Things to Avoid in Lower Back Pain)
अचानक अगाडि झुकेर भारी सामान नउठाउनुहोस्।
धेरै नरम वा धेरै कडा ओछ्यानमा नसुत्नुहोस्।
लामो समयसम्म एकै ठाउँमा नबस्नुहोस्; हरेक आधा घण्टामा उठेर हिँड्ने गर्नुहोस्।
अग्लो कुर्कुच्चा भएका जुत्ता (High Heels) प्रयोग नगर्नुहोस्।
धुम्रपान र मद्यपानबाट टाढा रहनुहोस्, किनकि यसले हड्डीको स्वास्थ्यमा असर गर्छ।
साबधानी (Precautions in Lower Back Pain)
कुर्सीमा बस्दा मेरुदण्ड सिधा राखेर बस्ने बानी बसाल्नुहोस्।
सुत्दा कोल्टे फेरेर सुत्नुहोस् र दुई घुँडाको बीचमा तकिया राख्नुहोस्।
तौल नियन्त्रणमा राख्नुहोस्।
नियमित रूपमा हल्का हिँडडुल वा व्यायाम गर्ने गर्नुहोस्।
निष्कर्ष (Conclusion)
तल्लो पिठ्युँ वा कम्मर दुखाइ धेरैजसो अवस्थामा हाम्रो खराब बानी र जीवनशैलीको उपज हो। माथि उल्लेखित घरेलु उपचार र
सावधानीहरू अपनाएर यो समस्याबाट मुक्ति पाउन सकिन्छ। तर, यदि दुखाइ ६ हप्ताभन्दा बढी समयसम्म रहिरह्यो, खुट्टाहरू लाटो हुन
थाले वा ज्वरो जस्ता लक्षण देखिएमा तुरुन्त चिकित्सकसँग परामर्श लिनु अनिवार्य हुन्छ।
Dudhe jhar (दुधे झार) , Dugdhika ( दुग्धिका) Euphorbia hirta Linn. Benefits and Uses
Branari (व्रणारी), Tridax procumbens Linn. Benefits and using Method
Ajmbari (अजम्बरी ), Parnabeej ( पर्णबीज) Bryophyllum pinnatum (Lam.) Oken Benefits and using methods
Punarnva (पुनर्नवा) Boerhavia diffusa Linn. Benefits and uses
Phaledo (फलेदो), Paribhadra (पारिभद्र) Erythrina variegata Linn. Using method, uses and Benefits
Poi Saag(पोइसाग), Potaki( पोतकी) Basella alba Linn. Benefits, uses and using method
Kokin, कोकिन, Erythroxylum coca
Kokum, कोकम, अमसुल, Kokam Butter Tree, Garcinia indica
Sano Kodo, सानो कोदो, श्यामक, Little Millet, Panicum sumatrense
Kodo, कोदो, कोद्रव, मडुवा, Millet, Eleusine coracana
Kote Mandro, कोतेमान्द्रो (Am), Medicago falcata
Kode Banso, कोदे बन्सो, Eleusine indica,
KodeGhas कोदोघाँस, Wildmillet, Paspalum scrobiculatum
Nepali Speaking Practice through Books in Hindi and English
Master Hindi Speaking Through Indian Schools: Practical Phrases
Trigonometry- IIT, Math, Mock Test
Hyperbola – IIT, Math, Mock Test
Some Best Poem Of Jasraj Kirati जसराज किरातीका केही प्रख्यात कबिताहरु
Top Ten Poem Of Jagadish Ghimire जगदीश घिमिरेका केही प्रख्यात कबिताहरु
Some Famous Poem of Chandrabir Tumbapo,चन्द्रवीर तुम्बापोका केही प्रख्यात कबिताहरु
ADHURO PREM Lyrics in English – Axix Official
Mero Prem Lyrics in English – Axix Official
Rockheads | Ranga | Lyrics in English
Bardali by Sushant KC ft. Indrakala Rai – Story, Vibe & Meaning
असाध्धै गार्हो भयो garna laagdaa asadhhai garho bhayo. new nepali Best katha
त्यो बेलाको मजा अहिले सम्म याद छ ailey samma feel nabhako anubab feel bhayo
