परिचय (Introduction of Toothache)
दाँत दुख्नु एक अत्यन्त कष्टकर अनुभव हो जसले मानिसको दैनिक जीवनमा ठूलो बाधा पुऱ्याउँछ। दाँतको भित्री भाग, जसलाई ‘पल्प’
भनिन्छ, त्यहाँ रहेका नसाहरूमा संक्रमण वा दबाब पर्दा दुखाइ महसुस हुन्छ। आधुनिक जीवनशैली, खानपानमा लापरबाही र मुखको
सरसफाइमा ध्यान नदिँदा यो समस्या बच्चादेखि वृद्धसम्म सबैमा देखिने गर्दछ। दाँतको दुखाइ सामान्य संवेदनशीलता (Sensitivity)
देखि लिएर सहनै नसक्ने गम्भीर खालको हुनसक्छ। समयमै यसको उपचार नगरे यसले गिजाको समस्या, मुखको दुर्गन्ध र अन्ततः दाँत
झर्ने अवस्थासम्म पुऱ्याउन सक्छ।
लक्षण (Symptoms of Toothache)
दाँत दुख्दा केवल दाँत मात्र नभई टाउको र गालासम्म पनि असर पर्न सक्छ। यसका प्रमुख लक्षणहरू यस प्रकार छन्:
- परिचय (Introduction of Toothache)
- लक्षण (Symptoms of Toothache)
- कारण (Causes of Toothache)
- घरेलु उपचार (Home Remedies for Toothache)
- थप अन्य उपाय (Extra Solution for Toothache)
- खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Toothache)
- गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Toothache)
- साबधानी (Precautions in Toothache)
- निष्कर्ष (Conclusion)
तीखो दुखाइ: चपाउँदा वा दाँतमा केही छुँदा अचानक झनक्क गरेर दुख्नु।
सुन्निने समस्या (Inflammation): दाँतको वरिपरिको गिजा रातो हुनु र सुन्निनु।
संवेदनशीलता: चिसो वा तातो खानेकुरा खाँदा दाँत सिरिङ्ग हुनु।
ज्वरो आउनु: गम्भीर संक्रमण भएको अवस्थामा शरीरको तापक्रम बढ्नु।
मुखको दुर्गन्ध: दाँतमा कीरा लागेको वा पिप जमेको छ भने मुखबाट नराम्रो गन्ध आउनु।
स्वादमा परिवर्तन: कहिलेकाहीँ संक्रमित दाँतबाट निस्कने तरल पदार्थले गर्दा मुखको स्वाद बिग्रनु।
कारण (Causes of Toothache)
दाँत दुख्ने विभिन्न कारणहरू हुन सक्छन्। तीमध्ये प्रमुख कारणहरू तल उल्लेख गरिएको छ:
दाँतमा कीरा लाग्नु (Dental Caries): चिनीयुक्त र टाँसिने खानेकुरा धेरै खानाले दाँतमा ब्याक्टेरिया जम्मा हुन्छन्, जसले
दाँतको इनामेल नष्ट गरी प्वाल बनाउँछन्।
गिजाको समस्या (Gum Disease): गिजामा संक्रमण हुँदा वा गिजा छोडिँदा दाँतको जरा खुला हुन्छ र दुखाइ सुरु हुन्छ।
दाँत फुट्नु वा चर्किनु: कडा चिज चपाउँदा वा चोट लाग्दा दाँत चर्किएमा भित्री नसामा हावा र खाना पुगेर दुख्छ।
बुद्धि बङ्गारा (Wisdom Tooth): अन्तिममा निस्कने बङ्गाराका लागि ठाउँ नपुग्दा यसले अन्य दाँतलाई थिच्छ र अत्यधिक दुखाइ
गराउँछ।
साइनसको समस्या: कहिलेकाहीँ माथिल्लो दाँतको दुखाइ साइनस (Sinusitis) संक्रमणका कारण पनि हुन सक्छ।
पिप जम्नु (Abscess): दाँतको जरामा ब्याक्टेरियाको संक्रमणले गर्दा पिप जम्नु।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Toothache)
तपाईंको भान्सामा उपलब्ध साधारण सामग्रीहरू प्रयोग गरेर दाँतको दुखाइ कम गर्न सकिन्छ। यहाँ केही प्रभावकारी विधिहरू छन्:
१. ल्वाङ र बेसारको मिश्रण
ल्वाङमा ‘युजेनोल’ (Eugenol) नामक तत्व हुन्छ जसले प्राकृतिक एनेस्थेटिक (दुखाइ कम गर्ने) को काम गर्छ।
विधि: ३ ग्राम बेसारको धूलो, ३ वटा ल्वाङ र अम्बाको ३ वटा सुकेको पातलाई २५० ग्राम पानीमा उमाल्नुहोस्। यस पानीले १०-१५
मिनेट कुल्ला गर्दा दुखाइमा ठूलो राहत मिल्छ।
अर्को विधि: बेसारको धूलोमा अलिकति ज्वानो र ल्वाङ पिसेर एउटा सानो कपडाको पोको बनाउनुहोस्। उक्त पोकोलाई दुखेको दाँतको
बीचमा राखेर ढल्किनुहोस्। पोकोबाट निस्कने रसले बिस्तारै दुखाइ शान्त पार्छ।
२. लसुनको प्रयोग
लसुनमा ‘एलिसिन’ (Allicin) नामक तत्व हुन्छ जसमा शक्तिशाली एन्टि-ब्याक्टेरियल गुण हुन्छ।
विधि: लसुनको एक कोयालाई अलिकति नुनमा मिसाएर दुखेको दाँतमा दबाएर राख्नुहोस्। यसले कीरा र ब्याक्टेरिया मार्न मद्दत गर्छ।
३. फिटकिरी र मनतातो पानी
विधि: मनतातो पानीमा थोरै फिटकिरी घोलेर दिनमा ३-४ पटक कुल्ला गर्नुहोस्। यसले दाँतको संक्रमण र सुन्निने समस्या
(Inflammation) कम गर्छ।
४. मरिचको काँढा (Decoction)
विधि: मरिचलाई पानीमा उमालेर बनाइएको काँढाले कुल्ला गर्दा दाँतको गहिरो दुखाइमा आराम मिल्छ।
५. अम्बाको पात (Guava Leaves)
विधि: अम्बाको कलिलो पात चपाउँदा वा पातलाई पानीमा उमालेर त्यसमा नुन हाली कुल्ला गर्दा गिजा सुन्निएको निको हुन्छ।
थप अन्य उपाय (Extra Solution for Toothache)
नुन पानीले कुल्ला (Salt Water Rinse): एक गिलास मनतातो पानीमा आधा चम्चा नुन हालेर कुल्ला गर्नु सबैभन्दा सजिलो र
प्रभावकारी प्राथमिक उपचार हो। यसले दाँतको बीचमा अड्किएका खानाका कणहरू निकाल्न मद्दत गर्छ।
बरफले सेक्ने (Cold Compress): यदि दाँतको दुखाइले गर्दा गाला सुन्निएको छ भने बाहिरबाट बरफले १०-१५ मिनेट सेक्नुहोस्।
यसले नसालाई लठ्याउँछ र दुखाइ कम गर्छ।
पुदिनाको तेल (Peppermint Oil): पुदिनाको तेलमा कटन भिजाएर दुखेको ठाउँमा राख्दा शितलता मिल्छ र दुखाइ घट्छ।
खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Toothache)
दाँत दुखेको समयमा खानपानमा विशेष ध्यान दिनुपर्छ ताकि दुखाइ थप नबढोस्:
नरम खाना: खिचडी, जाउलो, दही, र मरिच हालेको सुप जस्ता नरम खानेकुरा खानुहोस्।
धेरै चिसो र तातो नखाने: दाँत सिरिङ्ग हुने समस्या छ भने एकदमै चिसो आइसक्रिम वा एकदमै तातो चिया/कफी नखानुहोस्।
चपाउन सजिलो: फलफूल खाँदा टुक्रा पारेर वा जुस बनाएर खानुहोस्। सिधै टोकेर खाने प्रयास नगर्नुहोस्।
गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Toothache)
गुलियो खानेकुरा: चकलेट, मिठाई र चिनीयुक्त पेय पदार्थ (Cold Drinks) पूर्ण रूपमा बन्द गर्नुहोस्। यसले ब्याक्टेरियालाई थप
सक्रिय बनाउँछ
कडा खानेकुरा: सुपारी, हड्डी वा कडा ओखर जस्ता चिजहरू दाँतले नफुटाउनुहोस्।
अमिलो खानेकुरा: कागती वा धेरै अमिलो अचारले दाँतको इनामेललाई थप क्षति पुऱ्याउन सक्छ
सुर्तीजन्य पदार्थ: चुरोट, खैनी वा गुट्खाको सेवनले दाँतको घाउ निको हुन दिँदैन र संक्रमण फैलाउँछ।
साबधानी (Precautions in Toothache)
दाँतको समस्याबाट बच्न निम्न सावधानीहरू अपनाउनु आवश्यक छ:
दिनको दुई पटक ब्रस: बिहान खाना खाइसकेपछि र बेलुका सुत्नुअघि अनिवार्य रूपमा फ्लोराइडयुक्त मञ्जनले ब्रस गर्नुहोस्।
फ्लसिङ (Flossing): ब्रसले नपुग्ने दाँतको बीचको भाग सफा गर्न फ्लसको प्रयोग गर्नुहोस्।
नियमित जाँच: वर्षमा कम्तिमा दुई पटक दन्त चिकित्सक (Dentist) कहाँ गएर दाँतको परीक्षण गराउनुहोस्।
ब्रस परिवर्तन: प्रत्येक ३ महिनामा वा ब्रसको रौं बिग्रिएमा नयाँ ब्रस प्रयोग गर्नुहोस्।
निष्कर्ष (Conclusion)
दाँतको दुखाइलाई कहिल्यै पनि सामान्य ठानेर बेवास्ता गर्नु हुँदैन। माथि उल्लेखित घरेलु उपायहरूले तत्कालका लागि राहत दिए
पनि, यदि दुखाइ लगातार भइरहेको छ वा पिप जमेको छ भने तुरुन्त चिकित्सकको सल्लाह लिनुपर्छ। मुखको सरसफाइ नै दाँतका सबै
रोगहरूको उत्तम औषधि हो। सन्तुलित खानपान र नियमित सफाइले हामी आफ्ना बहुमूल्य दाँतहरूलाई लामो समयसम्म सुरक्षित राख्न
सक्छौं।
Dudhe jhar (दुधे झार) , Dugdhika ( दुग्धिका) Euphorbia hirta Linn. Benefits and Uses
Branari (व्रणारी), Tridax procumbens Linn. Benefits and using Method
Ajmbari (अजम्बरी ), Parnabeej ( पर्णबीज) Bryophyllum pinnatum (Lam.) Oken Benefits and using methods
Punarnva (पुनर्नवा) Boerhavia diffusa Linn. Benefits and uses
Phaledo (फलेदो), Paribhadra (पारिभद्र) Erythrina variegata Linn. Using method, uses and Benefits
Poi Saag(पोइसाग), Potaki( पोतकी) Basella alba Linn. Benefits, uses and using method
Kokin, कोकिन, Erythroxylum coca
Kokum, कोकम, अमसुल, Kokam Butter Tree, Garcinia indica
Sano Kodo, सानो कोदो, श्यामक, Little Millet, Panicum sumatrense
Kodo, कोदो, कोद्रव, मडुवा, Millet, Eleusine coracana
Kote Mandro, कोतेमान्द्रो (Am), Medicago falcata
Kode Banso, कोदे बन्सो, Eleusine indica,
KodeGhas कोदोघाँस, Wildmillet, Paspalum scrobiculatum
Nepali Speaking Practice through Books in Hindi and English
Master Hindi Speaking Through Indian Schools: Practical Phrases
Trigonometry- IIT, Math, Mock Test
Hyperbola – IIT, Math, Mock Test
Some Best Poem Of Jasraj Kirati जसराज किरातीका केही प्रख्यात कबिताहरु
Top Ten Poem Of Jagadish Ghimire जगदीश घिमिरेका केही प्रख्यात कबिताहरु
Some Famous Poem of Chandrabir Tumbapo,चन्द्रवीर तुम्बापोका केही प्रख्यात कबिताहरु
ADHURO PREM Lyrics in English – Axix Official
Mero Prem Lyrics in English – Axix Official
Rockheads | Ranga | Lyrics in English
Bardali by Sushant KC ft. Indrakala Rai – Story, Vibe & Meaning
असाध्धै गार्हो भयो garna laagdaa asadhhai garho bhayo. new nepali Best katha
त्यो बेलाको मजा अहिले सम्म याद छ ailey samma feel nabhako anubab feel bhayo
