परिचय (Introduction of Teething Fever)
बच्चाको पहिलो दाँत निस्कनु हरेक आमाबुबाका लागि खुसीको कुरा हो। पहिलो दाँत आउनुको अर्थ अब शिशुले खानेकुराका हल्का ठोस
चिजहरू खान सक्छ भन्ने हो। तर, धेरैजसो बच्चाका लागि दाँत आउने प्रक्रिया निकै कष्टकर बन्न पुग्छ। दाँत आउने समयमा
बच्चालाई गिजा दुख्ने, ज्वरो (Fever) आउने र छटपटी हुने जस्ता समस्याहरू देखिन्छन्। आयुर्वेद र घरेलु उपचारको मद्दतले यी
समस्याहरूलाई कम गर्न सकिन्छ। सामान्यतया ६ महिनादेखि १० महिनाको उमेरभित्र बच्चाको दूधको दाँत आउन सुरु हुन्छ।
लक्षण (Symptoms of Teething Issues)
दाँत आउने बेलामा देखिने मुख्य लक्षण र समस्याहरू निम्न छन्:
- परिचय (Introduction of Teething Fever)
- लक्षण (Symptoms of Teething Issues)
- कारण (Causes of Fever during Teething)
- घरेलु उपचार (Home Remedies for Teething Fever)
- थप अन्य उपाय (Extra Solution for Teething Relief)
- खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Teething Baby)
- गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Teething)
- साबधानी (Precautions in Teething)
- निष्कर्ष (Conclusion)
झाडापखाला (Diarrhea): दाँत आउने समयमा धेरैजसो बच्चालाई झाडापखाला लाग्ने गर्दछ।
कब्जियत र पेट दुखाइ: केही बच्चाहरूमा कब्जियतको समस्या देखिन्छ, जसले गर्दा पेट दुख्ने गर्छ।
गिजा सुन्निने र चिलाउने (Inflammation): दाँत निस्कने ठाउँमा गिजा रातो हुने, सुन्निने समस्या र निकै चिलाउने हुन्छ।
ज्वरो र टाउको तातो हुनु: दाँत आउने बेला बच्चाको टाउको तातो हुने र हल्का ज्वरो आउने गर्छ।
चिढचिढाहट: दुखाइ र असजिलोपनका कारण बच्चा निकै चिढचिढो हुने र बारम्बार रोइरहने गर्छ।
जथाभावी वस्तु टोक्नु: गिजामा हुने चिलावट मेट्न बच्चाले हातमा जे आयो त्यही मुखमा हाल्ने वा टोक्ने प्रयास गर्छ।
र्याल काढ्नु: मुखबाट धेरै र्याल बग्ने समस्या पनि यसै समयमा बढी देखिन्छ।
कारण (Causes of Fever during Teething)
दाँत आउँदा ज्वरो आउनुको मुख्य कारण गिजाको भित्री भागबाट दाँत बाहिर निस्कन खोज्दा हुने इन्फ्ल्यामेसन (Inflammation) हो।
यसबाहेक:
१. संक्रमण: गिजा चिलाउने भएकाले बच्चाले भुइँमा खसेका वा फोहोर वस्तुहरू मुखमा हाल्छन्। ती वस्तुमा हुने कीटाणुले गर्दा
पेटमा संक्रमण हुन्छ र ज्वरो आउँछ।
२. शारीरिक परिवर्तन: दाँतले गिजाको मासु चिरेर बाहिर निस्कनु पर्ने हुन्छ, जसले गर्दा शरीरको तापक्रम केही मात्रामा बढ्छ।
३. फोहोर बोतल वा माटो: दूध खाने बोतल सफा नहुँदा वा बच्चाले माटो खाँदा ब्याक्टेरियाको कारणले अपच (Indigestion) र ज्वरो
आउने गर्छ।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Teething Fever)
बच्चालाई दाँत आउँदाको कष्ट कम गर्न निम्न घरेलु उपायहरू अपनाउन सकिन्छ:
गाजरको प्रयोग: एउटा लामो गाजरलाई राम्ररी धोएर र बोक्रा ताछेर फ्रिजमा १५-२० मिनेट चिसो बनाउनुहोस्। त्यसपछि बच्चालाई
समात्न र चपाउन दिनुहोस्। यसले गिजाको चिलावट र सुन्निने समस्या कम गर्छ। गाजरको सट्टा काँक्रो वा स्याउको टुक्रा पनि दिन
सकिन्छ।
औँलाले मसाज गर्ने: आफ्नो हात राम्ररी धोएर वा सफा नरम कपडा प्रयोग गरी बच्चाको गिजामा हल्का दबाब दिएर मसाज गरिदिनुहोस्।
यसले दुखाइमा राहत दिन्छ।
बबूनेको फूल (Chamomile): यदि बच्चा एक वर्षभन्दा माथिको छ भने आधा चम्चा सुकेको बबूनेको फूललाई एक कप तातो पानीमा मिसाएर
चिया बनाउनुहोस्। यो चिया एक-एक चम्चा गरी केही घण्टाको अन्तरालमा दिँदा दुखाइ कम हुन्छ।
महको प्रयोग (Honey): महमा एन्टिब्याक्टेरियल गुण हुन्छ। सफा औँलाले बच्चाको गिजामा थोरै मह लगाइदिँदा संक्रमणको जोखिम कम
हुन्छ र आराम मिल्छ।
तुलसी र मरिच: तुलसीको पात र मरिचको काँढा बनाएर थोरै मात्रामा खुवाउँदा ज्वरो कम गर्न मद्दत पुग्छ।
थप अन्य उपाय (Extra Solution for Teething Relief)
चिसो कपडा: सफा सुतीको कपडालाई चिसो पानीमा भिजाएर निचोर्ने र बच्चालाई चपाउन दिने। यसले गिजालाई सितलता प्रदान गर्छ।
खेलौनाको सरसफाइ: बच्चालाई चपाउन दिइने प्लास्टिकका खेलौनाहरू (Teethers) सधैँ तातो पानीले धोएर कीटाणुरहित बनाउनुपर्छ।
ओ.आर.एस. (ORS) को प्रयोग: यदि बच्चालाई झाडापखाला लागेको छ भने शरीरमा पानीको कमी हुन नदिन जीवनजल वा ओ.आर.एस. को घोल
दिइरहनुपर्छ।
खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Teething Baby)
दाँत आउने समयमा बच्चाको आहारमा विशेष ध्यान दिनुपर्छ:
नरम खानेकुरा: बच्चालाई केरा, उसिनेको स्याउ, खिचडी, र मुंगको दाल जस्ता सजिलै पच्ने नरम खानेकुरा खुवाउनुपर्छ।
तरल पदार्थ: ताजा फलफूलको रस (सुन्तला, खरबुजा) दिनुहोस् जसमा भिटामिन-सी र एन्टि-अक्सिडेन्ट प्रशस्त हुन्छ। यसले रोग
प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउँछ।
पोषिलो सुप: हरियो सागसब्जी, टमाटर वा पालुङ्गोको सुप बनाएर खुवाउनु राम्रो हुन्छ।
प्रशस्त पानी: शरीरबाट विषाक्त पदार्थ बाहिर निकाल्न र पानीको कमी हुन नदिन थोरै-थोरै समयमा पानी खुवाइरहनुपर्छ।
प्रोटिन र क्याल्सियम: बच्चाको हड्डी र दाँत मजबुत बनाउन क्याल्सियम र प्रोटिनयुक्त खानेकुरा (जस्तै: दूध, अण्डा)
दिनुहोस्।
गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Teething)
फोहोर वस्तु: बच्चाको हातमा फोहोर खेलौना वा भुइँका वस्तुहरू पर्न नदिनुहोस्।
तारेको र चिल्लो खानेकुरा: धेरै चिल्लो, मसलेदार र फास्ट फुड खुवाउनु हुँदैन किनभने यसले अपच गराउँछ।
बेकरीका उत्पादन: बिस्कुट, केक र कुकिजहरू ज्वरो आएको बेला हानिकारक हुन सक्छन्।
चिनीयुक्त पेय पदार्थ: कार्बोनेटेड वा धेरै चिनी भएका पेय पदार्थहरू बच्चालाई दिनु हुँदैन।
साबधानी (Precautions in Teething)
बच्चाको टाउको धेरै तातो भएमा चिसो पानीको पट्टि निधारमा राख्नुहोस्।
यदि १० महिनासम्म पनि दाँत निस्किएन भने चिकित्सकको सल्लाहमा क्याल्सियम सिरप दिन सकिन्छ।
जथाभावी एन्टिबायोटिक वा औषधि आफैँ नखुवाउनुहोस्।
बच्चाको सरसफाइमा विशेष ध्यान दिनुहोस्, किनकि धेरैजसो समस्या फोहोरकै कारणले सुरु हुन्छ।
निष्कर्ष (Conclusion)
बच्चाको दाँत आउने प्रक्रिया एक प्राकृतिक चरण हो। यस समयमा आउने ज्वरो र झाडापखाला सामान्यतया केही दिनमा आफैँ ठिक
हुन्छन्। आमाबुबाले धैर्यतापूर्वक बच्चाको स्याहार गर्ने, सफा खानेकुरा दिने र माथि उल्लेखित घरेलु उपायहरू अपनाएमा
बच्चालाई यो कष्टकर समय पार गर्न सजिलो हुन्छ। यद्यपि, यदि ज्वरो धेरै उच्च छ वा झाडापखाला नियन्त्रण बाहिर छ भने तुरुन्तै
बाल रोग विशेषज्ञसँग परामर्श लिनु अनिवार्य छ।
Dudhe jhar (दुधे झार) , Dugdhika ( दुग्धिका) Euphorbia hirta Linn. Benefits and Uses
Branari (व्रणारी), Tridax procumbens Linn. Benefits and using Method
Ajmbari (अजम्बरी ), Parnabeej ( पर्णबीज) Bryophyllum pinnatum (Lam.) Oken Benefits and using methods
Punarnva (पुनर्नवा) Boerhavia diffusa Linn. Benefits and uses
Phaledo (फलेदो), Paribhadra (पारिभद्र) Erythrina variegata Linn. Using method, uses and Benefits
Poi Saag(पोइसाग), Potaki( पोतकी) Basella alba Linn. Benefits, uses and using method
Kokin, कोकिन, Erythroxylum coca
Kokum, कोकम, अमसुल, Kokam Butter Tree, Garcinia indica
Sano Kodo, सानो कोदो, श्यामक, Little Millet, Panicum sumatrense
Kodo, कोदो, कोद्रव, मडुवा, Millet, Eleusine coracana
Kote Mandro, कोतेमान्द्रो (Am), Medicago falcata
Kode Banso, कोदे बन्सो, Eleusine indica,
KodeGhas कोदोघाँस, Wildmillet, Paspalum scrobiculatum
Nepali Speaking Practice through Books in Hindi and English
Master Hindi Speaking Through Indian Schools: Practical Phrases
Trigonometry- IIT, Math, Mock Test
Hyperbola – IIT, Math, Mock Test
Some Best Poem Of Jasraj Kirati जसराज किरातीका केही प्रख्यात कबिताहरु
Top Ten Poem Of Jagadish Ghimire जगदीश घिमिरेका केही प्रख्यात कबिताहरु
Some Famous Poem of Chandrabir Tumbapo,चन्द्रवीर तुम्बापोका केही प्रख्यात कबिताहरु
ADHURO PREM Lyrics in English – Axix Official
Mero Prem Lyrics in English – Axix Official
Rockheads | Ranga | Lyrics in English
Bardali by Sushant KC ft. Indrakala Rai – Story, Vibe & Meaning
असाध्धै गार्हो भयो garna laagdaa asadhhai garho bhayo. new nepali Best katha
त्यो बेलाको मजा अहिले सम्म याद छ ailey samma feel nabhako anubab feel bhayo
