परिचय (Introduction of Lauh Bhasma)
आयुर्वेदमा भस्मको विशेष स्थान छ। जडीबुटी र खनिज पदार्थहरूलाई विशेष शोधन प्रक्रियाद्वारा जलाएर बनाइने खरानी जस्तो
धुलोलाई ‘भस्म’ भनिन्छ। लौह भस्म फलाम (Iron) बाट तयार गरिने एक आयुर्वेदिक औषधि हो। यसलाई शुद्ध फलामका टुक्राहरूलाई
त्रिफला काँढा, घ्यूकुमारीको रस र अन्य जडीबुटीहरूसँग मिसाएर उच्च तापक्रममा “पुट” (प्रशोधन) दिएर तयार गरिन्छ। यो
प्रक्रियाले फलामलाई शरीरले सजिलै सोस्न सक्ने रूपमा परिवर्तन गर्छ। मुख्यतया रगतको कमी (Anemia) मेटाउन र शरीरलाई बलियो
बनाउन यसको प्रयोग प्राचीन कालदेखि हुँदै आएको छ।
लक्षण (Symptoms where Lauh Bhasma is useful)
यदि तपाईंमा निम्न लक्षणहरू देखिएका छन् भने लौह भस्मको प्रयोग लाभदायक हुन सक्छ:
- परिचय (Introduction of Lauh Bhasma)
- लक्षण (Symptoms where Lauh Bhasma is useful)
- कारण (Causes behind needing Lauh Bhasma)
- घरेलु उपचार (Home Remedies for Various Ailments)
- थप अन्य उपाय (Extra Solution for Health Benefits)
- खानपान तरिका (Dietary guidelines for Lauh Bhasma Users)
- साबधानी (Precautions in Usage)
- प्राय सोधिने प्रश्नहरु (FAQ)
- निष्कर्ष (Conclusion)
शरीरमा रगतको कमी भएर अनुहार र शरीर फुस्रो देखिनु।
थोरै काम गर्दा पनि छिटो थकाइ लाग्नु र कमजोरी महसुस हुनु।
आँखा र छालामा पहेलोपन देखिनु (कमलपित्त वा जन्डिस)।
पाचन शक्ति कमजोर भएर भोक नलाग्नु।
जोर्नीहरू दुख्ने र सुन्निने समस्या हुनु।
पटक-पटक बिरामी भइरहने वा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कम हुनु।
कारण (Causes behind needing Lauh Bhasma)
हाम्रो शरीरलाई लौह तत्वको आवश्यकता किन पर्छ र कुन अवस्थामा यो औषधिको जरुरत पर्छ?
पोषक तत्वको अभाव: खानपानमा फलामको मात्रा कम हुँदा रगतमा हेमोग्लोबिनको स्तर घट्छ।
पाचन प्रणालीको गडबडी: खाएको कुरा राम्ररी नपच्दा शरीरले आवश्यक पोषक तत्व प्राप्त गर्न सक्दैन।
रक्तश्राव: चोटपटक वा महिलाहरूमा अत्यधिक मासिक धर्मका कारण रगत खेर जाँदा।
लिभरको समस्या: कलेजोले सही ढंगले काम नगर्दा पित्तको मात्रा बढेर शरीरमा विकार पैदा हुनु।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Various Ailments)
लौह भस्मलाई विभिन्न घरेलु तत्वहरूसँग मिसाएर प्रयोग गर्दा यसले प्रभावकारी औषधिको काम गर्छ:
रक्तअल्पता (Anemia) का लागि: ५० देखि १२५ मिलीग्राम लौह भस्मलाई एक चम्चा शुद्ध मह वा घ्यूसँग मिसाएर बिहान-बेलुका सेवन
गर्दा रगतको मात्रा तीव्र रूपमा बढ्छ।
पाचन र अपच (Indigestion) का लागि: यसलाई सुठो (सुकेको अदुवा) को धुलो र महसँग मिसाएर खाँदा अपच र ग्यासको समस्या समाधान
हुन्छ।
कमजोरीका लागि: तातो दुधमा थोरै लौह भस्म मिसाएर पिउँदा शरीरमा ऊर्जा र बल प्राप्त हुन्छ।
थप अन्य उपाय (Extra Solution for Health Benefits)
मधुमेह (Diabetes) नियन्त्रण: लौह भस्मले रगतमा चिनीको मात्रा सन्तुलनमा राख्न र कलेजोलाई स्वस्थ राख्न मद्दत गर्छ।
रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता (Immunity Boost): यसमा अमला र घ्यूकुमारी जस्ता तत्व प्रयोग हुने भएकाले यसले शरीरलाई भाइरस र
ब्याक्टेरियासँग लड्न सक्ने बनाउँछ।
छालाको स्वास्थ्य: रगत शुद्धिकरण हुने भएकाले छालामा चमक आउँछ र फुस्रोपन हट्छ।
खानपान तरिका (Dietary guidelines for Lauh Bhasma Users)
लौह भस्म सेवन गरिरहँदा खानपानमा विशेष ध्यान दिनु आवश्यक छ:
के खाने? हरियो सागसपात, फलफूल (विशेषगरी अनार, स्याउ), गेडागुडी र झोलिलो पदार्थ प्रशस्त मात्रामा सेवन गर्ने।
अनुपान: यसलाई सधैं मह, घ्यू, दुध वा मनतातो पानीसँग मात्र लिनुपर्छ।
पाचन सुधार्ने: खाना खाएपछि थोरै ज्वानो वा सुप सेवन गर्दा औषधि पचाउन सजिलो हुन्छ।
गर्न नहुने कार्यहरु (Things to avoid in Lauh Bhasma Therapy)
अत्यधिक पिरो, अमिलो र चिल्लो चाप्लो खानेकुरा नखानुहोस्।
मदिरा र धूमपानबाट पूर्ण रूपमा टाढा रहनुहोस्।
खाली पेटमा कडा औषधि वा धेरै चिया-कफीको सेवन नगर्नुहोस्।
चिकित्सकको सल्लाह बिना यसको मात्रा आफैं नबढाउनुहोस्।
साबधानी (Precautions in Usage)
लौह भस्म एक शक्तिशाली धातुजन्य औषधि भएकाले निम्न सावधानी अपनाउनु पर्छ:
गर्भवती र स्तनपान: गर्भवती महिला र स्तनपान गराउने आमाहरूले डाक्टरको कडा निगरानीमा मात्र यो प्रयोग गर्नुपर्छ।
बालबालिका: साना केटाकेटीहरूलाई यो औषधि दिनु हुँदैन, यसले उनीहरूको कलिलो स्वास्थ्यमा असर गर्न सक्छ।
मात्रा: यसको मात्रा अति न्यून (चिम्टीको भरमा) हुन्छ। धेरै मात्रामा सेवन गर्दा पेट दुख्ने वा कब्जियत हुन सक्छ।
इन्फ्ल्यामेस (Inflammation): यदि शरीरमा कतै गम्भीर संक्रमण वा सुन्निने समस्या छ भने चिकित्सकलाई सोधेर मात्र प्रयोग
गर्नुहोस्।
प्राय सोधिने प्रश्नहरु (FAQ)
१. के लौह भस्मले जोर्नी दुख्ने समस्या (Arthritis) मा काम गर्छ?
हो, यसले जोर्नीहरूको दुखाइ कम गर्न र सुन्निने समस्या घटाउन मद्दत गर्छ।
२. यसको मूल्य कति पर्छ?
साधारणतया ५ ग्राम लौह भस्मको बजार मूल्य कम्पनी अनुसार २८ देखि ५० रुपैयाँ सम्म पर्न सक्छ।
३. के यसले रगत बग्ने (Bleeding) समस्यामा फाइदा गर्छ?
हो, शरीरको कुनै भागबाट रगत बग्ने समस्या वा अत्यधिक रक्तश्रावका कारण भएको कमजोरी हटाउन यो उपयोगी छ।
४. के यसको कुनै साइड इफेक्ट छ?
यदि सही मात्रामा र अनुपान (मह/घ्यू) सँग खाइयो भने यसको खासै साइड इफेक्ट छैन। तर, बढी खाएमा कब्जियत हुन सक्छ।
निष्कर्ष (Conclusion)
लौह भस्म आयुर्वेदको एक वरदान हो जसले विशेष गरी रक्तअल्पता, कमजोरी र पाचन सम्बन्धी समस्याहरूलाई जरैदेखि निको पार्ने
क्षमता राख्छ। यसले कलेजोलाई बलियो बनाउनुको साथै शरीरको समग्र प्रतिरोधात्मक क्षमतामा सुधार ल्याउँछ। तथापि, यो एक
धातुजन्य भस्म भएकाले सधैं योग्य आयुर्वेदिक चिकित्सकको सल्लाह र निगरानीमा मात्र सेवन गर्नु बुद्धिमानी हुन्छ।
Dudhe jhar (दुधे झार) , Dugdhika ( दुग्धिका) Euphorbia hirta Linn. Benefits and Uses
Branari (व्रणारी), Tridax procumbens Linn. Benefits and using Method
Ajmbari (अजम्बरी ), Parnabeej ( पर्णबीज) Bryophyllum pinnatum (Lam.) Oken Benefits and using methods
Punarnva (पुनर्नवा) Boerhavia diffusa Linn. Benefits and uses
Phaledo (फलेदो), Paribhadra (पारिभद्र) Erythrina variegata Linn. Using method, uses and Benefits
Poi Saag(पोइसाग), Potaki( पोतकी) Basella alba Linn. Benefits, uses and using method
Kokin, कोकिन, Erythroxylum coca
Kokum, कोकम, अमसुल, Kokam Butter Tree, Garcinia indica
Sano Kodo, सानो कोदो, श्यामक, Little Millet, Panicum sumatrense
Kodo, कोदो, कोद्रव, मडुवा, Millet, Eleusine coracana
Kote Mandro, कोतेमान्द्रो (Am), Medicago falcata
Kode Banso, कोदे बन्सो, Eleusine indica,
KodeGhas कोदोघाँस, Wildmillet, Paspalum scrobiculatum
Nepali Speaking Practice through Books in Hindi and English
Master Hindi Speaking Through Indian Schools: Practical Phrases
Trigonometry- IIT, Math, Mock Test
Hyperbola – IIT, Math, Mock Test
Some Best Poem Of Jasraj Kirati जसराज किरातीका केही प्रख्यात कबिताहरु
Top Ten Poem Of Jagadish Ghimire जगदीश घिमिरेका केही प्रख्यात कबिताहरु
Some Famous Poem of Chandrabir Tumbapo,चन्द्रवीर तुम्बापोका केही प्रख्यात कबिताहरु
ADHURO PREM Lyrics in English – Axix Official
Mero Prem Lyrics in English – Axix Official
Rockheads | Ranga | Lyrics in English
Bardali by Sushant KC ft. Indrakala Rai – Story, Vibe & Meaning
असाध्धै गार्हो भयो garna laagdaa asadhhai garho bhayo. new nepali Best katha
त्यो बेलाको मजा अहिले सम्म याद छ ailey samma feel nabhako anubab feel bhayo
