आयुर्वेदको संसारमा ‘बनफशा’ एक यस्तो जडीबुटी हो जसलाई यसको सुगन्ध र औषधीय गुणका कारण उच्च स्थान दिइएको छ। यसलाई
अङ्ग्रेजीमा ‘स्वीट वायलेट’ (Sweet Violet) भनिन्छ। बनफशा मुख्यतया पहाडी भेगमा पाइने वनस्पति हो। यसका पात, काण्ड (Stem)
र फूलहरू सबै औषधीय प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्छ। विशेषगरी युनानी र आयुर्वेदिक चिकित्सामा यसको प्रयोग रुघाखोकीदेखि
मानसिक तनावसम्मका समस्या समाधान गर्न गरिन्छ।
परिचय (Introduction of Banafsha)
बनफशा ‘भायलेसी’ (Violaceae) परिवार अन्तर्गत पर्ने एक सानो वनस्पति हो। यसका फूलहरू गाढा बैजनी वा सेतो रङका हुन्छन् र
यिनीहरूबाट निकै मीठो बासना आउँछ। यसमा एन्टी-इन्फ्लेमेटरी (सुन्निने समस्या कम गर्ने), एन्टी-ब्याक्टेरियल र
एन्टी-अक्सिडेन्ट गुणहरू प्रचुर मात्रामा पाइन्छन्। शरीरलाई शीतलता प्रदान गर्ने र रगत सफा गर्ने क्षमता यसमा हुन्छ।
लक्षण (Symptoms of Disorders treated by Banafsha)
जब शरीरमा निम्न लक्षणहरू देखिन्छन्, तब बनफशाको प्रयोग लाभदायक मानिन्छ:
- परिचय (Introduction of Banafsha)
- लक्षण (Symptoms of Disorders treated by Banafsha)
- कारण (Causes of Respiratory and Physical Issues)
- घरेलु उपचार (Home Remedies for Various Ailments)
- थप अन्य उपाय (Extra Solution for Health)
- खानपान तरिका (Dietary guidelines for Banafsha users)
- गर्न नहुने कार्यहरु (Things to avoid)
- साबधानी (Precautions in Banafsha use)
- प्राय सोधिने प्रश्नहरु (FAQ)
- निष्कर्स (Conclusion)
छातीमा कफ जमेर फेर्न गाह्रो हुने।
घाँटी खसखस हुने र सुक्खा खोकी लाग्ने।
टाउको भारी हुने वा माइग्रेनको दुखाइ।
राती राम्रोसँग निद्रा नलाग्ने (अनिद्रा)।
पिसाब फेर्दा जलन हुने वा पिशाब सम्बन्धी रोगका लक्षणहरू।
जोर्नीहरू सुन्निने र हिँडडुल गर्न गाह्रो हुने।
कारण (Causes of Respiratory and Physical Issues)
हामीलाई हुने धेरैजसो समस्याका पछाडि निम्न कारणहरू हुन सक्छन्:
प्रदूषण र मौसम परिवर्तन: जसले गर्दा घाँटीको संक्रमण र खोकी लाग्छ।
पित्तको असन्तुलन: शरीरमा धेरै गर्मी बढ्दा छालाको समस्या र टाउको दुखाइ हुन्छ।
अव्यवस्थित जीवनशैली: धेरै तनाव र भागदौडका कारण अनिद्रा र मानसिक थकान पैदा हुन्छ।
विषाक्त तत्व: रगतमा अशुद्धि बढ्दा शरीरमा ‘इन्फ्ल्यामेस’ (सुन्निने समस्या) र जोर्नी दुख्ने समस्या (Gout) देखिन्छ।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Various Ailments)
बनफशालाई घरमै बसेर निम्न अनुसार प्रयोग गर्न सकिन्छ:
१. खोकी र घाँटीको खराशका लागि: बनफशाका फूल र पातलाई पानीमा उमालेर काँडा (Decoction) बनाउनुहोस्। यसलाई हल्का तातो छँदै
पिउनाले छातीको कफ बाहिर निकाल्न मद्दत गर्छ।
२. टाउको दुखाइ र माइग्रेन: बनफशाको तेलले निधार र कञ्चटमा मालिस गर्नाले तनाव कम हुन्छ र दुखाइबाट मुक्ति मिल्छ।
३. जोर्नी दुख्ने समस्या (Gout): बनफशाको लेदो बनाएर सुन्निएको वा दुखेको जोर्नीमा लगाउनाले सुन्निने समस्या कम हुन्छ।
४. छालाको एक्जिमा: यसको बोक्रा (Bark) वा पातको रसलाई प्रभावित क्षेत्रमा लगाउँदा संक्रमण फैलन पाउँदैन।
थप अन्य उपाय (Extra Solution for Health)
बनफशा सिरप: बजारमा पाइने बनफशाको सिरपलाई मनतातो पानीमा मिसाएर खाँदा पुरानो खोकी निको हुन्छ।
आँखाको जलन: यसको फूलको रसलाई गुलाब जलमा मिसाएर आँखाको वरिपरि राख्दा जलन कम हुन्छ।
मानसिक शान्ति: सुत्नुअघि बनफशाको चिया पिउनाले मन शान्त हुन्छ र गहिरो निद्रा लाग्छ।
खानपान तरिका (Dietary guidelines for Banafsha users)
बनफशाको सेवन गर्दा खानपानमा पनि ध्यान दिनु जरुरी छ:
सादा भोजन: औषधिको रूपमा प्रयोग गर्दा धेरै मसलेदार र चिल्लो खाना खानु हुँदैन, जसले अपच (Indigestion) निम्त्याउन सक्छ
प्रशस्त पानी: यसको मूत्रवर्धक गुणका कारण पिसाब बढी लाग्न सक्छ, त्यसैले शरीरमा पानीको कमी हुन नदिन दिनभर पर्याप्त पानी
पिउनुहोस्।
ताजा तरकारी: हरियो सागपात र फलफूलको सेवनले रगत शुद्धीकरणमा थप मद्दत गर्छ।
रगत बग्ने (Bleeding) समस्या भएमा: यदि शरीरको कुनै भागबाट रगत बग्ने समस्या छ भने धेरै तातो खानेकुराहरू बार्नुपर्छ।
गर्न नहुने कार्यहरु (Things to avoid)
बनफशाको अत्यधिक सेवन नगर्नुहोस्, यसले वाकवाकी लाग्ने समस्या गराउन सक्छ।
झाडापखाला (Diarrhea) लागेको समयमा यसको सेवन गर्नु उपयुक्त हुँदैन।
धेरै चिसो पानी वा फ्रिजको खाना बनफशा सेवन गरिरहेको बेला नखानुहोस्, यसले औषधिको प्रभाव घटाउन सक्छ।
बिना सल्लाह अन्य कडा एन्टिबायोटिक औषधिहरूसँग यसलाई मिसाएर सेवन नगर्नुहोस्।
साबधानी (Precautions in Banafsha use)
गर्भावस्था: गर्भवती र स्तनपान गराउने महिलाहरूले चिकित्सकको सल्लाह बिना यसको प्रयोग गर्नु हुँदैन।
बालबालिका: साना बालबालिकालाई दिँदा मात्रामा विशेष ध्यान दिनुपर्छ।
एलर्जी: यदि कुनै जडीबुटीबाट एलर्जी हुने समस्या छ भने पहिले थोरै मात्रामा परीक्षण गर्नुहोस्।
दीर्घकालीन प्रयोग: यसलाई लगातार ३० दिनभन्दा बढी प्रयोग गर्नुअघि आयुर्वेदिक चिकित्सकको परामर्श लिनुहोस्।
प्राय सोधिने प्रश्नहरु (FAQ)
१. के बनफशाले रुघाखोकी तुरुन्तै निको पार्छ?
यो एक प्राकृतिक जडीबुटी हो, यसले शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाएर बिस्तारै तर जरैदेखि समस्या समाधान गर्छ।
२. के यसको पात खान सकिन्छ?
हो, बनफशाको कलिलो पात सलादको रूपमा वा पकाएर खान सकिन्छ, जसमा प्रशस्त भिटामिन सी पाइन्छ।
३. के यसले पिशाब सम्बन्धी रोगमा काम गर्छ?
हो, यसमा मूत्रवर्धक गुण हुने भएकोले पिसाब खुलाउन र जलन कम गर्न मद्दत गर्छ।
४. यसको स्वाद कस्तो हुन्छ?
यसको स्वाद हल्का गुलियो र चिसो प्रकृतिको हुन्छ।
निष्कर्स (Conclusion)
बनफशा प्रकृतिले दिएको एक बहुमूल्य उपहार हो। रुघाखोकी, श्वासप्रश्वासको समस्या, जोर्नी दुख्ने समस्या र मानसिक तनावका
लागि यो अचुक औषधि साबित हुन सक्छ। तर, जुनसुकै जडीबुटीको पनि सही मात्रा र सही तरिकाले प्रयोग गरेमा मात्र उचित लाभ
मिल्छ। यदि तपाईँलाई कुनै गम्भीर स्वास्थ्य समस्या छ भने बनफशाको प्रयोग गर्नुअघि विज्ञको सल्लाह लिनु राम्रो हुन्छ।
कमलको फूलको फाइदा तथा औषधीय प्रयोग (Lotus Benefits and Side Effects in Nepali)
प्रकृतिको अनुपम उपहार कमलको फूल सुन्दरताको प्रतीक मात्र नभई आयुर्वेदमा एक महत्त्वपूर्ण औषधिको रूपमा पनि परिचित छ।
हिलोमा फुलेर पनि पवित्र रहने यस फूलका सेतो, गुलाबी, रातो र निलो गरी विभिन्न प्रजातिहरू पाइन्छन्। पौराणिक कालदेखि नै
यसको प्रयोग पूजाआजाका साथै विभिन्न जटिल शारीरिक समस्याहरूको समाधानका लागि गरिँदै आएको छ। आधुनिक विज्ञानले पनि कमलमा
पाइने पोषक तत्व र औषधीय गुणहरूलाई स्वीकार गरिसकेको छ।
Dudhe jhar (दुधे झार) , Dugdhika ( दुग्धिका) Euphorbia hirta Linn. Benefits and Uses
Branari (व्रणारी), Tridax procumbens Linn. Benefits and using Method
Ajmbari (अजम्बरी ), Parnabeej ( पर्णबीज) Bryophyllum pinnatum (Lam.) Oken Benefits and using methods
Punarnva (पुनर्नवा) Boerhavia diffusa Linn. Benefits and uses
Phaledo (फलेदो), Paribhadra (पारिभद्र) Erythrina variegata Linn. Using method, uses and Benefits
Poi Saag(पोइसाग), Potaki( पोतकी) Basella alba Linn. Benefits, uses and using method
Kokin, कोकिन, Erythroxylum coca
Kokum, कोकम, अमसुल, Kokam Butter Tree, Garcinia indica
Sano Kodo, सानो कोदो, श्यामक, Little Millet, Panicum sumatrense
Kodo, कोदो, कोद्रव, मडुवा, Millet, Eleusine coracana
Kote Mandro, कोतेमान्द्रो (Am), Medicago falcata
Kode Banso, कोदे बन्सो, Eleusine indica,
KodeGhas कोदोघाँस, Wildmillet, Paspalum scrobiculatum
Nepali Speaking Practice through Books in Hindi and English
Master Hindi Speaking Through Indian Schools: Practical Phrases
Trigonometry- IIT, Math, Mock Test
Hyperbola – IIT, Math, Mock Test
Some Best Poem Of Jasraj Kirati जसराज किरातीका केही प्रख्यात कबिताहरु
Top Ten Poem Of Jagadish Ghimire जगदीश घिमिरेका केही प्रख्यात कबिताहरु
Some Famous Poem of Chandrabir Tumbapo,चन्द्रवीर तुम्बापोका केही प्रख्यात कबिताहरु
ADHURO PREM Lyrics in English – Axix Official
Mero Prem Lyrics in English – Axix Official
Rockheads | Ranga | Lyrics in English
Bardali by Sushant KC ft. Indrakala Rai – Story, Vibe & Meaning
असाध्धै गार्हो भयो garna laagdaa asadhhai garho bhayo. new nepali Best katha
त्यो बेलाको मजा अहिले सम्म याद छ ailey samma feel nabhako anubab feel bhayo
