परिचय (Introduction of Tonsillitis) हाम्रो घाँटीको भित्रि भागको दुवैतिर अण्डाकार मासुका डल्ला जस्ता संरचना हुन्छन्, जसलाई टन्सिल (Tonsils) भनिन्छ। आयुर्वेदमा यसलाई ‘तुण्डीकेरी शोथ’ भनिन्छ। यी टन्सिलहरू शरीरको रक्षा प्रणाली (Immune System) को एक महत्त्वपूर्ण हिस्सा हुन्, जसले बाहिरबाट आउने कीटाणु र संक्रमणलाई शरीरभित्र पस्नबाट रोक्छन्। जब यी टन्सिलहरूमा भाइरस वा ब्याक्टेरियाको संक्रमण हुन्छ, तब यिनीहरू […]
परिचय (Introduction of High Uric Acid) मानिसको शरीरमा प्युरिन (Purine) नामक प्रोटिन टुक्रीएर युरिक एसिड बन्दछ। सामान्य अवस्थामा यो रगतमार्फत मिर्गौला (Kidney) सम्म पुग्छ र पिसाबको माध्यमबाट शरीरबाहिर निस्कन्छ। तर, जब मिर्गौलाले यसलाई राम्ररी छान्न सक्दैन वा शरीरमा यसको मात्रा आवश्यकताभन्दा बढी हुन थाल्छ, तब यो रगतमा जम्मा हुन थाल्छ। रगतमा युरिक एसिडको मात्रा बढ्दै […]
परिचय (Introduction of Light Period) महिनावारी महिलाहरूको शरीरमा हुने एक प्राकृतिक प्रक्रिया हो। सामान्यतया एक स्वस्थ महिनावारी चक्रमा २ देखि ७ दिनसम्म रक्तस्राव हुने गर्छ। तर, यदि कसैलाई महिनावारी हुँदा अत्यन्तै कम रगत आउँछ, प्याड राम्ररी भिज्दैन वा केवल १-२ दिन मात्रै हल्का रगत देखिन्छ भने त्यसलाई ‘लाइट पिरियड’ भनिन्छ। आयुर्वेदका अनुसार शरीरमा वात र […]
परिचय (Introduction of Typhoid) टाइफाइड एक संक्रामक र खतरनाक ज्वरो हो, जुन साल्मोनेला टाइफी नामक ब्याक्टेरियाको संक्रमणका कारण हुने गर्दछ। यो मुख्यतया हाम्रो पाचन प्रणाली र रक्तप्रवाहमा असर गर्ने रोग हो। दूषित पानी, असुरक्षित खानपान र संक्रमित व्यक्तिको सम्पर्कबाट यो ब्याक्टेरिया शरीरमा प्रवेश गर्छ। यो रोग लागेपछि मानिसको शरीर निकै कमजोर हुन्छ। यदि समयमै यसको […]
परिचय (Introduction of Ovarian Cyst) ओभरी वा अण्डाशय महिलाहरूको प्रजनन प्रणालीको एक महत्त्वपूर्ण हिस्सा हो। यो तल्लो पेटमा पाठेघरको दुवै तर्फ स्थित हुन्छ। सामान्यतया महिलाहरूमा दुईवटा ओभरी हुन्छन्। ओभरीको मुख्य काम अण्डा उत्पादन गर्नु र एस्ट्रोजेन (Estrogen) तथा प्रोजेस्टेरोन (Progesterone) नामक हर्मोनहरू बनाउनु हो। ओभरीयन सिस्ट भनेको ओभरीमा बन्ने सानो थैली जस्तो संरचना हो, जसमा […]
१. परिचय (Introduction of Whitehead) ह्वाईटहेड एक प्रकारको डन्डीफोर (Acne) नै हो, जुन छालामा साना सेता दानाका रूपमा देखिन्छन्। जब छालाका प्वालहरू (Pores) मृत कोशिकाहरू, धुलो र प्राकृतिक तेल (Sebum) का कारण बन्द हुन्छन्, तब ह्वाईटहेडको समस्या उत्पन्न हुन्छ। यी प्वालहरू बन्द हुने भएकाले भित्रको फोहोर हावाको सम्पर्कमा आउन पाउँदैन र यो कालो नभई सेतो […]
परिचय (Introduction of Dry Hair) मानिसको टाउकोको कपाल कुनै गहनाभन्दा कम हुँदैन। यो प्रकृतिले दिएको एउटा उपहार हो, जसले महिला र पुरुष दुवैको सुन्दरतामा निखार ल्याउँछ। स्वस्थ र चम्किलो कपालले व्यक्तिको आत्मविश्वास समेत बढाउँछ। तर, जब कपालको प्राकृतिक तेल नष्ट हुन्छ र यसले आफ्नो ओस (Moisture) गुमाउँछ, तब कपाल सुख्खा, कडा र बेजान देखिन थाल्छ। […]
परिचय (Introduction of Peptic Ulcer) साधारण भाषामा अल्सर भन्नाले शरीरको कुनै पनि भागमा हुने घाउलाई बुझिन्छ। जब यस्तो घाउ आमाशय (Stomach) वा सानो आन्द्राको माथिल्लो भागमा हुन्छ, त्यसलाई पेप्टिक अल्सर (Peptic Ulcer) भनिन्छ। पेटको भित्री तहमा हुने यो घाउ निकै कष्टकर हुनुका साथै समयमा उपचार नभएमा खतरनाक पनि हुन सक्छ। हाम्रो पेटमा हाइड्रोक्लोरिक एसिड र […]
परिचय (Introduction of Herpes) हर्पेस एक लामो समयसम्म रहने संक्रामक रोग हो, जुन ‘हर्पेस सिम्प्लेक्स भाइरस’ (HSV) का कारणले लाग्ने गर्दछ। यस भाइरसले शरीरको बाहिरी जननांग, गुदद्वार र छालाका अन्य भागहरूमा असर पुर्याउँछ। हर्पेस भएमा शरीरका विभिन्न भागमा चिलाउने, पीडादायी फोकाहरू उठ्ने वा घाउ हुने गर्दछ। नेपाली समाजमा कतिपयले यसलाई जनै खटिरा सँग पनि जोडेर […]
परिचय (Introduction of Foot Corns) खुट्टाको पैताला वा औंलाहरूमा निरन्तर घर्षण, रगढ वा दबाबका कारण छाला मोटो र कडा भएर बन्ने सानो गाँठोलाई खिल (Foot Corn) भनिन्छ। आयुर्वेदका अनुसार शरीरमा ‘रगत दोष’ र ‘मेद’ (बोसो) को असन्तुलनले गर्दा पैतालामा कडा र सानो बयर जस्तो ग्रन्थि (Cyst) बन्दछ। यो समस्या जुनसुकै उमेरका व्यक्तिलाई हुन सक्छ, तर […]
