यहाँ बाडुल्की लागिरहने समस्या (Hiccups) को बारेमा विस्तृत जानकारी, कारण र घरेलु उपचारहरू प्रस्तुत गरिएको छ:
- परिचय (Introduction of Hiccups)
- लक्षण (Symptoms of Hiccups)
- कारण (Causes of Hiccups)
- घरेलु उपचार (Home Remedies for Hiccups)
- थप अन्य उपाय (Extra Solution for Hiccups)
- खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Hiccups)
- गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Hiccups)
- साबधानी (Precautions in Hiccups)
- निष्कर्स (Conclusion)
परिचय (Introduction of Hiccups)
बाडुल्की लाग्नु एक अत्यन्तै सामान्य प्रक्रिया हो, जसलाई आयुर्वेदमा ‘हिक्का’ भनिन्छ। वैज्ञानिक दृष्टिकोणले हेर्दा,
हाम्रो छाती र पेटलाई छुट्ट्याउने एउटा मांसपेशी हुन्छ जसलाई डायाफ्राम भनिन्छ। जब यो मांसपेशीमा अचानक खुम्चिने वा ऐठन
हुने समस्या आउँछ, तब फोक्सोले छिटो हावा तान्छ। यसरी हावा तान्दा हाम्रो भोकल कर्ड (Vocal Cords) अचानक बन्द हुन पुग्छ र
‘हिक्’ भन्ने आवाज निस्कन्छ।
आयुर्वेदका अनुसार शरीरमा वात र कफ दोषको असन्तुलनले गर्दा बाडुल्की लाग्छ। धेरैजसो अवस्थामा यो केही मिनेटमा आफैं ठीक
हुन्छ, तर कहिलेकाहीँ यो लामो समयसम्म रहिरहन सक्छ, जुन स्वास्थ्यका लागि चिन्ताको विषय बन्न सक्छ।
लक्षण (Symptoms of Hiccups)
बाडुल्की आफैंमा एउटा लक्षण हो, तर यसका साथै निम्न कुराहरू महसुस हुन सक्छन्:
घाँटी वा छातीमा अचानक धक्का लागेको जस्तो महसुस हुनु।
पेट र छातीको बीचको भाग (डायाफ्राम) खुम्चिएको अनुभव हुनु।
प्रत्येक बाडुल्कीसँगै ‘हिक्’ भन्ने आवाज निस्कनु।
कहिलेकाहीँ धेरै बाडुल्की लाग्दा छाती वा पेट हल्का दुख्ने।
कारण (Causes of Hiccups)
बाडुल्की लाग्ने धेरै कारणहरू हुन सक्छन्। मुख्यतया डायाफ्रामलाई नियन्त्रण गर्ने नसाहरू (Phrenic nerves) उत्तेजित हुनु
नै यसको प्रमुख कारण हो। अन्य कारणहरू यस प्रकार छन्:
अस्वस्थ खानपान: धेरै छिटो-छिटो खाना खानु वा राम्रोसँग नचपाइ निल्नु।
मसालेदार भोजन: धेरै पिरो वा तातो खानेकुरा खानु।
पाचन प्रक्रियामा गडबडी: अपच (Indigestion) हुनु वा पेटमा ग्यास भरिनु।
हावा निल्नु: खाना खाँदा वा कुरा गर्दा धेरै हावा भित्र जानु।
मानसिक कारण: अत्यधिक तनाव, डर वा धेरै उत्तेजित हुनु।
चिसोको प्रभाव: एक्कासी चिसो ठाउँमा जाँदा वा चिसो पेय पदार्थ पिउँदा।
गर्भावस्था: गर्भवती महिलाहरूमा भ्रूणको वृद्धिसँगै डायाफ्राममा दबाब पर्दा बाडुल्की लाग्न सक्छ।
धुम्रपान र मद्यपान: अत्यधिक रक्सी पिउने वा चुरोट पिउने गर्नाले पनि यो समस्या निम्तिन्छ।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Hiccups)
बाडुल्की रोक्नका लागि अस्पताल जानु अघि घरमै निम्न उपायहरू अपनाउन सकिन्छ:
१. मिश्री र अमला: सुठो, अमला र पिपलको धुलोलाई बराबर मात्रामा मिसाएर मिश्री वा महसँग खाँदा बाडुल्की तुरुन्तै कम हुन्छ।
२. कागती र नुन: मनतातो पानीमा कागतीको रस, एक चिम्टी नुन र पुदिनाका केही पातहरू मिसाएर पिउनाले ग्यास र बाडुल्की दुवैमा
आराम मिल्छ।
३. चिनीको प्रयोग: एक चम्चा चिनी मुखमा राखेर बिस्तारै चुस्ने र त्यसपछि थोरै पानी पिउनाले बाडुल्की रोकिन सक्छ।
४. अदुवा: अदुवाको सानो टुक्रा मुखमा राखेर बिस्तारै चपाउँदा यसको रसले डायाफ्रामको ऐठनलाई शान्त पार्छ।
५. मह र चिसो पानी: एक गिलास चिसो पानीमा एक चम्चा मह मिसाएर पिउनाले पनि राहत दिन्छ।
६. हिङ र मक्खन: एक चौथाई चम्चा हिङको धुलोलाई थोरै मक्खन (नौनी) मा मिसाएर खाँदा पुरानो बाडुल्कीमा फाइदा पुग्छ।
थप अन्य उपाय (Extra Solution for Hiccups)
साँस रोक्ने: केही सेकेन्डका लागि आफ्नो साँस रोकेर राख्नुहोस्, यसले रगतमा कार्बन डाइअक्साइडको मात्रा बढाउँछ र बाडुल्की
रोक्न मद्दत गर्छ।
ध्यान भट्काउने: बाडुल्की लागेको व्यक्तिको ध्यान अर्कै कुरामा मोडिदिने वा अचानक तर्साउने गर्दा पनि बाडुल्की रोकिन्छ।
कागती चपाउने: कागतीको एउटा सानो टुक्रामा नुन हालेर चुस्ने।
कान बन्द गर्ने: दुवै कानका प्वालहरू औंलाले १ मिनेटसम्म बन्द गर्दा ‘भेगस नर्भ’ उत्तेजित हुन्छ, जसले बाडुल्की रोक्न
सक्छ।
खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Hiccups)
खाना खाँदा सधैं शान्त भएर बिस्तारै चपाएर मात्र खानुहोस्।
धेरै तातो वा धेरै चिसो खानेकुरा एकैसाथ नखानुहोस्।
खाना खानु भन्दा ३० मिनेट अघि वा पछि मात्र पानी पिउने बानी बसाल्नुहोस्।
कार्बोनेटेड ड्रिंक्स (कोकाकोला, फ्यान्टा आदि) को सेवन कम गर्नुहोस्।
हल्का र सजिलै पच्ने भोजन (जस्तै: मुगीको दाल, जाउलो) खानुहोस्।
गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Hiccups)
खाना खाँदा धेरै कुरा नगर्नुहोस्, यसले गर्दा हावा पेटमा जान्छ।
अत्यधिक पिरो, चिल्लो र मसालेदार खानेकुरा नखानुहोस्।
धेरै समयसम्म च्यूइंगम चपाउने नगर्नुहोस्।
अत्यधिक मद्यपान (रक्सी) र चुरोटको सेवनबाट टाढै रहनुहोस्।
अपच हुने गरी पेट टन्न पारेर नखानुहोस्।
साबधानी (Precautions in Hiccups)
यदि बाडुल्की ४८ घण्टा भन्दा बढी समयसम्म रहिरह्यो भने, यसले कलेजो, मिर्गौला वा स्नायु प्रणाली (Nervous System) सम्बन्धी
गम्भीर समस्याको संकेत गर्न सक्छ। यस्तोमा तुरुन्त डाक्टरलाई देखाउनुपर्छ।
बच्चाहरूलाई बाडुल्की लाग्दा मह वा पीनट बटर थोरै मात्रामा खुवाउन सकिन्छ, तर साना बच्चाहरूलाई चिनी दिँदा सावधानी
अपनाउनुहोस्।
गर्भवती महिलाहरूले कुनै पनि घरेलु औषधि प्रयोग गर्नु अघि चिकित्सकको सल्लाह लिनु उचित हुन्छ।
निष्कर्स (Conclusion)
बाडुल्की लाग्नु सामान्यतया स्वास्थ्यका लागि खतरनाक हुँदैन र माथि उल्लेखित घरेलु उपायहरूबाट यसलाई सजिलै निको पार्न
सकिन्छ। तर, यदि यो समस्या बारम्बार दोहोरिन्छ वा लामो समयसम्म निको हुँदैन भने, यसलाई बेवास्ता गर्नु हुँदैन। सन्तुलित
खानपान, तनावमुक्त जीवनशैली र सही समयमा भोजन गर्ने बानीले बाडुल्की जस्ता साना तर झर्को लाग्ने समस्याहरूबाट मुक्ति पाउन
सकिन्छ।
Dudhe jhar (दुधे झार) , Dugdhika ( दुग्धिका) Euphorbia hirta Linn. Benefits and Uses
Branari (व्रणारी), Tridax procumbens Linn. Benefits and using Method
Ajmbari (अजम्बरी ), Parnabeej ( पर्णबीज) Bryophyllum pinnatum (Lam.) Oken Benefits and using methods
Punarnva (पुनर्नवा) Boerhavia diffusa Linn. Benefits and uses
Phaledo (फलेदो), Paribhadra (पारिभद्र) Erythrina variegata Linn. Using method, uses and Benefits
Poi Saag(पोइसाग), Potaki( पोतकी) Basella alba Linn. Benefits, uses and using method
Kokin, कोकिन, Erythroxylum coca
Kokum, कोकम, अमसुल, Kokam Butter Tree, Garcinia indica
Sano Kodo, सानो कोदो, श्यामक, Little Millet, Panicum sumatrense
Kodo, कोदो, कोद्रव, मडुवा, Millet, Eleusine coracana
Kote Mandro, कोतेमान्द्रो (Am), Medicago falcata
Kode Banso, कोदे बन्सो, Eleusine indica,
KodeGhas कोदोघाँस, Wildmillet, Paspalum scrobiculatum
Nepali Speaking Practice through Books in Hindi and English
Master Hindi Speaking Through Indian Schools: Practical Phrases
Trigonometry- IIT, Math, Mock Test
Hyperbola – IIT, Math, Mock Test
Some Best Poem Of Jasraj Kirati जसराज किरातीका केही प्रख्यात कबिताहरु
Top Ten Poem Of Jagadish Ghimire जगदीश घिमिरेका केही प्रख्यात कबिताहरु
Some Famous Poem of Chandrabir Tumbapo,चन्द्रवीर तुम्बापोका केही प्रख्यात कबिताहरु
ADHURO PREM Lyrics in English – Axix Official
Mero Prem Lyrics in English – Axix Official
Rockheads | Ranga | Lyrics in English
Bardali by Sushant KC ft. Indrakala Rai – Story, Vibe & Meaning
असाध्धै गार्हो भयो garna laagdaa asadhhai garho bhayo. new nepali Best katha
त्यो बेलाको मजा अहिले सम्म याद छ ailey samma feel nabhako anubab feel bhayo
