परिचय (Introduction of Snoring)
सुतेको समयमा श्वासप्रश्वासको नलीमा अवरोध आउँदा उत्पन्न हुने ठूलो आवाजलाई नै घुर्ने समस्या (Snoring) भनिन्छ। आयुर्वेदका
अनुसार शरीरमा वात र कफ दोषको असन्तुलनले गर्दा घाँटी र नाकको मार्गमा अवरोध सिर्जना हुन्छ, जसले गर्दा सुतेको बेला झर्को
लाग्दो आवाज निस्कन्छ। यो केवल सुत्ने साथीका लागि मात्र झर्को लाग्दो विषय नभई, घुर्ने व्यक्तिको स्वास्थ्यका लागि पनि
हानिकारक हुन सक्छ। यसले गहिरो निन्द्रामा बाधा पुर्याउनुका साथै मोटोपना, पिनास (Sinus) र अब्सट्रक्टिभ स्लिप एप्निया
जस्ता गम्भीर समस्याको संकेत पनि गर्न सक्छ।
लक्षण (Symptoms of Snoring)
घुर्ने समस्या भएका व्यक्तिहरूमा निम्न लक्षणहरू देखिन सक्छन्:
- परिचय (Introduction of Snoring)
- लक्षण (Symptoms of Snoring)
- कारण (Causes of Snoring)
- घरेलु उपचार (Home Remedies for Snoring)
- थप अन्य उपाय (Extra Solution for Snoring)
- खानपान तरिका (Dietary guidelines for Snoring)
- गर्न नहुने कार्यहरु (Things to avoid in Snoring)
- साबधानी (Precautions in Snoring)
- प्राय सोधिने प्रश्नहरु (FAQ)
- निष्कर्ष (Conclusion)
सुतेको बेला नाक वा मुखबाट ठूलो आवाज निस्कनु।
बिहान उठ्दा घाँटी सुख्खा हुनु वा घाँटीमा जलन महसुस हुनु।
दिउँसो धेरै थकाई लाग्नु वा निन्द्रा लाग्नु।
एकाग्रतामा कमी आउनु र चिडचिडापन बढ्नु।
सुतेको बेला एक्कासी श्वास रोकिए जस्तो हुनु र ब्युँझनु।
उच्च रक्तचाप वा छाती दुख्ने समस्या देखिनु।
कारण (Causes of Snoring)
घुर्ने समस्याका मुख्य कारणहरू यस प्रकार छन्:
मोटोपना: घाँटीको वरिपरि धेरै बोसो जम्मा हुँदा श्वास नली साँघुरो हुन्छ।
नाकको समस्या: नाकको हड्डी बाङ्गो हुनु वा नाकभित्र मासु पलाउनाले हावा ओहोरदोहोर गर्न गाह्रो हुन्छ।
सुत्ने तरिका: उत्तानो परेर सुत्दा जिब्रो पछाडि सरेर श्वास मार्ग थुन्न सक्छ।
उमेर: उमेर बढ्दै जाँदा घाँटीका मांसपेशीहरू खुकुलो हुन्छन्, जसले गर्दा घुर्ने समस्या बढ्छ।
धुम्रपान र मद्यपान: सुत्नुअघि रक्सी सेवन गर्दा मांसपेशीहरू बढी शिथिल हुन्छन्
शारीरिक थकान: धेरै थकित हुँदा गहिरो निन्द्रामा मांसपेशीहरू बढी खुकुलो भई आवाज निस्कन्छ।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Snoring)
घुर्ने समस्या कम गर्न घरमै उपलब्ध निम्न उपायहरू अपनाउन सकिन्छ:
मनतातो पानी र बेसार: सुत्नुअघि मनतातो पानीमा बेसार मिसाएर पिउनाले श्वास नलीको सुन्निने समस्या (Inflammation) कम गर्छ।
जैतूनको तेल (Olive Oil): थोरै जैतूनको तेल र मह मिसाएर सुत्नुअघि सेवन गर्दा घाँटीको तन्तुहरू नरम हुन्छन् र घर्षण कम
हुन्छ।
पुदिनाको तेल: सुत्नुअघि नाकको वरिपरि पुदिनाको तेल लगाउँदा वा यसको बाफ लिँदा नाकको मार्ग खुल्छ।
अलैंची: मनतातो पानीमा अलैंचीको धुलो मिसाएर पिउनाले कफ कम हुन्छ र श्वास फेर्न सहज बनाउँछ।
अदुवाको चिया: अदुवाले घाँटीको मांसपेशीलाई आराम दिन्छ र र्यालको बढी उत्पादनलाई रोक्छ।
थप अन्य उपाय (Extra Solution for Snoring)
आयुर्वेदमा केही विशिष्ट उपचार पद्धतिहरू छन् जसले यो समस्यालाई जरैदेखि निको पार्न मद्दत गर्छन्:
नस्य कर्म: नाकमा शुद्ध तोरीको तेल वा अणु तेलका दुई-दुई थोपा हाल्नाले नासिका मार्ग सफा हुन्छ।
पुनर्नवादि क्वाथ: यो आयुर्वेदिक औषधिले शरीरको अनावश्यक तरल पदार्थ र सुन्निने समस्या हटाउन मद्दत गर्छ।
घनवटी: पुनर्नवादि क्वाथसँगै घनवटीको प्रयोग गर्दा श्वासप्रश्वास प्रणाली बलियो हुन्छ।
गुग्गुल तिक्त घृत: यसको सेवनले पाचन प्रणाली सुधार्छ र शरीरको बोसो घटाउन मद्दत गर्छ, जसले घुर्ने समस्यामा राहत दिन्छ।
त्रिफला चूर्ण: नियमित रूपमा त्रिफलाको सेवनले कब्जियत हटाउँछ र शरीरलाई सफा राख्छ, जसले अप्रत्यक्ष रूपमा निन्द्राको
गुणस्तर सुधार्छ।
खानपान तरिका (Dietary guidelines for Snoring)
घुर्ने समस्या कम गर्न खानपानमा विशेष ध्यान दिनुपर्छ:
सुत्नुभन्दा कम्तीमा २-३ घण्टा अगाडि नै रातीको खाना खाने बानी बसाल्नुहोस्।
बेलुकाको खाना हल्का र सजिलै पच्ने खालको हुनुपर्छ।
कफ बढाउने खानेकुराहरू जस्तै चिसो दूध, दही र आइसक्रिम रातीको समयमा सेवन नगर्नुहोस्।
प्रशस्त मात्रामा पानी पिउनुहोस् ताकि घाँटीको झिल्ली सुख्खा नहोस्।
तातो सुप वा दालको रस पिउनु फाइदाजनक हुन्छ।
गर्न नहुने कार्यहरु (Things to avoid in Snoring)
उत्तानो परेर नसुत्नुहोस्: सधैं देब्रे वा दाहिने कोल्टे फेरेर सुत्ने प्रयास गर्नुहोस्।
नशालु पदार्थको त्याग: सुत्नुअघि रक्सी वा सुर्तीजन्य पदार्थको सेवन पूर्ण रूपमा बन्द गर्नुहोस्।
भारी खाना नखानुहोस्: धेरै चिल्लो, पिरो र गहुँगो खानाले पेट फुलाउँछ, जसले गर्दा श्वास फेर्न कठिनाइ हुन्छ।
निन्द्रा लाग्ने औषधि: डाक्टरको सल्लाह बिना निन्द्रा लाग्ने औषधि नखानुहोस्, यसले मांसपेशीलाई बढी शिथिल बनाउँछ।
साबधानी (Precautions in Snoring)
यदि घुर्ने आवाज निकै ठूलो छ र सुतेको बेला श्वास रोकिन्छ भने तुरुन्त चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्।
आफ्नो तौल नियन्त्रणमा राख्नुहोस्। मोटोपना नै घुर्ने समस्याको मुख्य जड हो।
सिरानी धेरै अग्लो वा धेरै होचो नराख्नुहोस्। टाउकोलाई शरीरभन्दा अलिकति माथि राख्दा श्वास मार्ग खुल्ला रहन्छ।
नाकको सफाइमा सधैं ध्यान दिनुहोस्। यदि नाक बन्द छ भने बाफ लिने गर्नुहोस्।
प्राय सोधिने प्रश्नहरु (FAQ)
१. के घुर्ने समस्या पूर्ण रूपमा निको हुन्छ?
हो, जीवनशैलीमा परिवर्तन, तौल नियन्त्रण र सही आयुर्वेदिक उपचारबाट यसलाई निको पार्न सकिन्छ।
२. के मोटो व्यक्तिले मात्र धुर्छन्?
होइन, दुब्लो व्यक्तिमा पनि नाकको बनावट वा घाँटीको मांसपेशी कमजोर भएमा यो समस्या हुन सक्छ, तर मोटो व्यक्तिमा यो बढी
देखिन्छ।
३. कुन तेल नाकमा हाल्दा फाइदा हुन्छ?
आयुर्वेद अनुसार ‘अणु तेल’ वा घरमा उपलब्ध शुद्ध तोरीको तेल नाकमा हाल्नु लाभदायक हुन्छ।
४. घुर्ने समस्याले मुटुमा असर गर्छ?
हो, लामो समयसम्म गम्भीर रूपमा धुर्नाले रगतमा अक्सिजनको कमी भई उच्च रक्तचाप र मुटु सम्बन्धी रोगको जोखिम बढ्न सक्छ।
निष्कर्ष (Conclusion)
घुर्ने समस्या केवल एउटा सामान्य आवाज मात्र नभई यो शरीरभित्रको असन्तुलनको संकेत हो। आयुर्वेदले यसलाई वात र कफ दोषको
कारण मान्दछ। सही खानपान, योग, प्राणायाम र आयुर्वेदिक औषधीहरूको प्रयोगले यो समस्याबाट मुक्ति पाउन सकिन्छ। विशेष गरी तौल
घटाउने र सुत्ने शैलीमा सुधार गर्नाले धेरै राहत मिल्छ। यदि घरेलु उपायले काम नगरेमा विशेषज्ञ वैद्य वा डाक्टरको सल्लाहमा
पुनर्नवादि क्वाथ वा नस्य कर्म जस्ता विधिहरू अपनाउनु बुद्धिमानी हुन्छ।
Dudhe jhar (दुधे झार) , Dugdhika ( दुग्धिका) Euphorbia hirta Linn. Benefits and Uses
Branari (व्रणारी), Tridax procumbens Linn. Benefits and using Method
Ajmbari (अजम्बरी ), Parnabeej ( पर्णबीज) Bryophyllum pinnatum (Lam.) Oken Benefits and using methods
Punarnva (पुनर्नवा) Boerhavia diffusa Linn. Benefits and uses
Phaledo (फलेदो), Paribhadra (पारिभद्र) Erythrina variegata Linn. Using method, uses and Benefits
Poi Saag(पोइसाग), Potaki( पोतकी) Basella alba Linn. Benefits, uses and using method
Kokin, कोकिन, Erythroxylum coca
Kokum, कोकम, अमसुल, Kokam Butter Tree, Garcinia indica
Sano Kodo, सानो कोदो, श्यामक, Little Millet, Panicum sumatrense
Kodo, कोदो, कोद्रव, मडुवा, Millet, Eleusine coracana
Kote Mandro, कोतेमान्द्रो (Am), Medicago falcata
Kode Banso, कोदे बन्सो, Eleusine indica,
KodeGhas कोदोघाँस, Wildmillet, Paspalum scrobiculatum
Nepali Speaking Practice through Books in Hindi and English
Master Hindi Speaking Through Indian Schools: Practical Phrases
Trigonometry- IIT, Math, Mock Test
Hyperbola – IIT, Math, Mock Test
Some Best Poem Of Jasraj Kirati जसराज किरातीका केही प्रख्यात कबिताहरु
Top Ten Poem Of Jagadish Ghimire जगदीश घिमिरेका केही प्रख्यात कबिताहरु
Some Famous Poem of Chandrabir Tumbapo,चन्द्रवीर तुम्बापोका केही प्रख्यात कबिताहरु
ADHURO PREM Lyrics in English – Axix Official
Mero Prem Lyrics in English – Axix Official
Rockheads | Ranga | Lyrics in English
Bardali by Sushant KC ft. Indrakala Rai – Story, Vibe & Meaning
असाध्धै गार्हो भयो garna laagdaa asadhhai garho bhayo. new nepali Best katha
त्यो बेलाको मजा अहिले सम्म याद छ ailey samma feel nabhako anubab feel bhayo
