दाद छालाको एक प्रकारको फंगल संक्रमण हो, जसले मानिसलाई निकै सास्ती दिने गर्दछ। यसलाई चिकित्सकीय भाषामा ‘टिनिया’ (Tinea) भनिन्छ। यो छालाको माथिल्लो तहमा गोलो, रातो र खस्रो दागको रूपमा देखिन्छ, जसमा अत्यधिक चिलाउने र पोल्ने समस्या हुन्छ। यो रोग एक व्यक्तिबाट अर्को व्यक्तिमा सजिलै सर्न सक्छ। परिचय (Introduction of Ringworm) दाद कुनै किराको कारणले हुने […]
परिचय (Introduction of Head Lice) जुम्रा एक प्रकारको परजीवी हो जुन मानिसको शरीर, विशेष गरी टाउकोको कपालमा बसेर रगत चुस्ने गर्दछ। वैज्ञानिक रूपमा यसलाई Pediculus humanus capitis भनिन्छ। जुम्रा सानो, पखेटा नभएको र खैरो वा सेतो रंगको हुन्छ। यसले टाउकोको छालामा स-साना प्वाल पारेर रगत खान्छ। रगत खाँदा यसले एक प्रकारको र्याल छाड्ने हुनाले टोकेको […]
परिचय (Introduction of Gallbladder Stone) पित्त थैली (Gallbladder) कलेजोको ठीक मुनि रहेको एउटा सानो थैली जस्तो अङ्ग हो। यसको मुख्य काम कलेजोले बनाएको पित्त (Bile) लाई भण्डारण गर्नु हो, जसले बोसोयुक्त खाना पचाउन मद्दत गर्दछ। जब पित्तमा कोलेस्ट्रोल वा बिलिरुबिनको मात्रा आवश्यकताभन्दा बढी हुन्छ, तब ती तत्वहरू जमेर साना वा ठूला ढुङ्गा जस्ता ठोस कण […]
परिचय (Introduction of Diabetes) डाइबिटिज वा मधुमेह एउटा यस्तो स्वास्थ्य अवस्था हो, जहाँ शरीरको रगतमा चिनी (ग्लुकोज) को मात्रा सामान्यभन्दा बढी हुन्छ। हाम्रो शरीरले खाएको खानाबाट ऊर्जा प्राप्त गर्न ग्लुकोज बनाउँछ, जसलाई कोषिकासम्म पुर्याउने काम ‘इन्सुलिन’ नामक हर्मोनले गर्छ। जब शरीरको प्यान्क्रियाज (Pancreas) ग्रन्थिले पर्याप्त इन्सुलिन बनाउन सक्दैन वा शरीरले उत्पादित इन्सुलिनलाई सही रूपमा प्रयोग […]
परिचय (Introduction of Cholesterol) कोलेस्ट्रोल एक प्रकारको बोसोयुक्त पदार्थ हो, जसको उत्पादन हाम्रो कलेजो (Liver) ले गर्दाछ। यसले कोषहरूको पर्खाल निर्माण गर्न, स्नायु प्रणालीको सुरक्षा कवच बनाउन र विभिन्न हर्मोनहरूको उत्पादनमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। यो प्रोटिनसँग मिलेर ‘लिपोप्रोटिन’ बन्छ, जसले बोसोलाई रगतमा घुलन हुनबाट रोक्छ। हाम्रो शरीरमा मुख्यतया दुई प्रकारका कोलेस्ट्रोल हुन्छन्: १. एचडीएल (HDL […]
परिचय (Introduction of Sinusitis) साइनस नाकसँग सम्बन्धित एउटा साझा स्वास्थ्य समस्या हो, जसलाई आयुर्वेदमा ‘ प्रतिश्याय’ नामले चिनिन्छ। हाम्रो टाउको र अनुहारको हड्डीभित्र हावा भरिएका खोखला छिद्रहरू हुन्छन्, जसलाई साइनस भनिन्छ। यी छिद्रहरूले टाउकोलाई हलुका बनाउन र श्वासप्रश्वासमा मद्दत गर्छन्। जब यी छिद्रहरूमा कुनै कारणवश अवरोध पैदा हुन्छ वा कीटाणुहरूको संक्रमण हुन्छ, तब त्यसलाई साइनस […]
परिचय (Introduction of Mouth Ulcers) मुखको घाउ एउटा निकै सामान्य तर अत्यन्तै कष्टदायक समस्या हो, जसलाई आयुर्वेदमा ‘मुखपाक’ भनिन्छ। यो घाउ विशेष गरी गालाको भित्री भाग, जिब्रो, ओठको भित्री पत्र र गिजामा देखिने गर्दछ। यी घाउहरू साना, सेता वा राता रङ्गका हुन्छन्। यद्यपि यो कुनै ठूलो रोग होइन, तर यसले गर्दा बोल्न, खान र थुक […]
परिचय (Introduction of Acne) सुन्दर र सफा अनुहार सबैको चाहना हुन्छ। तर, कहिलेकाहीँ हाम्रो खराब जीवनशैली र खानपानका कारण अनुहारमा डन्डिफोर वा डामहरू निस्कने गर्छन्। डन्डिफोर छालाको एक सामान्य समस्या हो, जुन विशेषगरी युवावस्थामा बढी देखिन्छ। जब हाम्रो छालामा रहेका तेल ग्रन्थीहरू ब्याक्टेरियाबाट संक्रमित हुन्छन्, तब डन्डिफोरको जन्म हुन्छ। हाम्रो शरीरमा हत्केला र पाइताला बाहेक […]
परिचय (Introduction of Depression) डिप्रेशन, जसलाई नेपालीमा ‘अवसाद’ भनिन्छ, एक मानसिक स्वास्थ्य समस्या हो जसले व्यक्तिको सोच्ने, महसुस गर्ने र कार्य गर्ने तरिकामा नकारात्मक असर पार्छ। यो सामान्य दुःख वा केही बेरको तनावभन्दा फरक हुन्छ। दैनिक जीवनमा आइपर्ने उतारचढावका कारण मानिस केही समयका लागि दुःखी हुनु सामान्य हो, तर यदि यो उदासी हप्तौंसम्म रहिरहन्छ र […]
परिचय (Introduction of Eczema) एक्जिमा एक प्रकारको कडा चर्म रोग हो, जसलाई नेपालीमा सामान्यतया ‘चिलाउने रोग’ पनि भनिन्छ। शरीरको जुन भागमा एक्जिमा हुन्छ, त्यहाँ असाध्यै धेरै चिलाउने गर्दछ। कहिलेकाहीँ चिलाउँदा-चिलाउँदा रगत समेत बग्ने अवस्था आउँछ। धेरै मानिसहरूले यसको उपचारका लागि एलोपेथिक औषधि प्रयोग गर्छन्, तर कतिपय अवस्थामा यसले पूर्ण रूपमा निको पार्न सक्दैन। यस्तो बेला […]
