परिचय (Introduction of Head Lice)
जुम्रा एक प्रकारको परजीवी हो जुन मानिसको शरीर, विशेष गरी टाउकोको कपालमा बसेर रगत चुस्ने गर्दछ। वैज्ञानिक रूपमा यसलाई
Pediculus humanus capitis भनिन्छ। जुम्रा सानो, पखेटा नभएको र खैरो वा सेतो रंगको हुन्छ। यसले टाउकोको छालामा स-साना
प्वाल पारेर रगत खान्छ। रगत खाँदा यसले एक प्रकारको र्याल छाड्ने हुनाले टोकेको ठाउँमा अत्यधिक चिलाउने गर्दछ।
जुम्रा मुख्यत: सरसफाइको कमी, लामो कपाल र जुम्रा भएका व्यक्तिसँगको प्रत्यक्ष सम्पर्कका कारण सर्ने गर्दछ। एउटा वयस्क
पोथी जुम्राले आफ्नो औसत ३० दिनको जीवनकालमा करिब ९० वटा फुल (लिख) पार्न सक्छ। यी लिखहरू ७ देखि १० दिनमा बच्चा जुम्रा
बन्छन् र अर्को १० दिनमा वयस्क भएर फेरि फुल पार्न थाल्छन्। त्यसैले, समयमै उपचार नगरे यसको संख्या तीव्र रूपमा बढ्छ।
लक्षण (Symptoms of Head Lice)
टाउकोमा जुम्रा परेको खण्डमा निम्न लक्षणहरू देखिन सक्छन्:
- परिचय (Introduction of Head Lice)
- लक्षण (Symptoms of Head Lice)
- कारण (Causes of Head Lice)
- घरेलु उपचार (Home Remedies for Head Lice)
- थप अन्य उपाय (Extra Solution for Head Lice)
- खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Head Lice)
- गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Head Lice)
- साबधानी (Precautions in Head Lice)
- निष्कर्ष (Conclusion)
अत्यधिक चिलाउनु: जुम्राले रगत चुस्दा छालामा हुने प्रतिक्रियाका कारण टाउको निकै चिलाउँछ।
कपालमा केही हिँडिरहेको महसुस हुनु: टाउको भित्र केही सलबलाइरहेको वा हिँडिरहेको जस्तो अनुभव हुनु।
लिखहरू देखिनु: कपालको जरातिर सेतो वा खैरो रंगका स-साना अण्डाहरू (लिख) टाँसिएका देखिनु। यी चायाँ जस्तै देखिए पनि फुक्दा
सजिलै झर्दैनन्।
घाउ वा संक्रमण: धेरै कन्याउनाले टाउकोको छालामा घाउ हुन सक्छ, जसले गर्दा कहिलेकाँही संक्रमण पनि हुन सक्छ।
निद्रामा समस्या: जुम्रा अँध्यारोमा बढी सक्रिय हुने भएकाले रातको समयमा बढी चिलाउँछ र निद्रामा बाधा पुग्छ।
कारण (Causes of Head Lice)
जुम्रा लाग्नु कुनै गम्भीर रोगको संकेत होइन, तर यो निम्न कारणहरूले गर्दा हुन्छ:
प्रत्यक्ष सम्पर्क: जुम्रा भएको व्यक्तिको टाउकोसँग आफ्नो टाउको जुध्दा वा सँगै सुत्दा यो सजिलै सर्छ।
साझा सामग्रीको प्रयोग: जुम्रा लागेको व्यक्तिले प्रयोग गरेको काइँयो, रुमाल, टोपी, सिरानी वा ओछ्यान प्रयोग गर्दा।
सरसफाइको कमी: नियमित रूपमा कपाल नधुने, धेरै पसिना आउने र कपाल फोहोर राख्नाले जुम्रालाई फस्टाउन सजिलो हुन्छ।
भीडभाड हुने ठाउँ: विद्यालय, होस्टेल वा भीडभाड हुने ठाउँमा बच्चाहरू एक-आपसमा नजिक हुने भएकाले यो समस्या बढी देखिन्छ।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Head Lice)
जुम्रा हटाउनका लागि रासायनिक औषधी भन्दा घरेलु उपायहरू सुरक्षित र प्रभावकारी मानिन्छन्:
मसिनो काइँयोको प्रयोग (Use of Fine-Toothed Comb):
कपाललाई भिजाइएको अवस्थामा मसिनो दाँत भएको काइँयोले कोर्नुहोस्। दिनमा दुई पटक यसो गर्दा जुम्रा र लिखहरू बिस्तारै बाहिर
निस्कन्छन्।
नीमको प्रयोग (Use of Neem):
नीममा कीटनाशक गुण हुन्छ। नीमको पातको पेस्ट बनाएर टाउकोमा लगाउनुहोस् र सुकेपछि धुनुहोस्। यसले जुम्रालाई मार्न मद्दत
गर्छ।
लसुन र कागतीको पेस्ट (Garlic and Lemon Paste):
लसुनको कडा गन्धले जुम्रालाई सास फेर्न गाह्रो बनाउँछ। लसुनलाई पिसेर त्यसमा कागतीको रस मिसाउनुहोस् र टाउकोमा १ घण्टा
लगाएर धुनुहोस्।
तुलसीको पात (Use of Tulsi):
तुलसीको पातलाई पिसेर पेस्ट बनाई टाउकोमा २० मिनेट लगाउनुहोस्। साथै, सुत्ने बेला सिरानी मुनि तुलसीका केही पातहरू
राख्नाले पनि यसको गन्धले जुम्रा भाग्छन्।
नुन र भिनेगर (Salt and Vinegar):
नुन र सिरका (Vinegar) को घोल बनाएर टाउकोमा लगाउनुहोस् र २ घण्टासम्म छोडिदिनुहोस्। यसले ३ दिनभित्रै जुम्रा र लिखहरू
नष्ट गर्न मद्दत गर्छ।
नरिवलको तेल र कपुर (Coconut Oil and Camphor):
नरिवलको तेलमा कपुर मिसाएर टाउकोमा मालिस गर्नुहोस्। कपुरको कडा गन्ध र तेलको चिल्लोपनाले जुम्राको श्वासप्रश्वास बन्द गरी
मार्न मद्दत गर्छ।
थप अन्य उपाय (Extra Solution for Head Lice)
टी-ट्री आयल (Tea Tree Oil): यसमा एन्टिसेप्टिक गुण हुन्छ। केही थोपा टी-ट्री आयल आफ्नो स्याम्पुमा मिसाएर कपाल धुने
गर्नाले जुम्रा मर्छन्।
पेट्रोलियम जेली (Petroleum Jelly): सुत्नुअघि टाउकोमा बाक्लो गरी पेट्रोलियम जेली लगाउनुहोस् र बिहान कपाल धुनुहोस्। यसले
जुम्रालाई सास फेर्न नदिई मार्छ।
अजवाइन (Carom Seeds): अजवाइनलाई मसिनो गरी पिसेर कागतीको रस र फिटकिरीको धुलो मिसाएर कपालमा दल्नाले लिख र जुम्रा दुवै
खतम हुन्छन्।
खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Head Lice)
यद्यपि जुम्रा एक बाह्य परजीवी हो, तर स्वस्थ खानपानले शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउँछ र छालालाई स्वस्थ राख्छ:
भिटामिन सी युक्त फलफूल: कागती, सुन्तला र अमलाको सेवन गर्नुहोस् जसले छालाको स्वास्थ्य सुधार्छ।
प्रशस्त पानी: शरीर र छालालाई हाइड्रेटेड राख्न दैनिक ३-४ लिटर पानी पिउनुहोस्।
अस्वस्थ खाना त्याग: धेरै चिल्लो, पिरो र जंक फुड कम खानुहोस्, किनकि यसले कपालमा तैलीयपना बढाउन सक्छ जसले जुम्रालाई
आकर्षित गर्छ।
गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Head Lice)
अर्काको काइँयो, टोपी, वा रुमाल प्रयोग नगर्नुहोस्।
जुम्रा लागेको बेला कपाल खुला छोडेर भीडभाडमा नजानुहोस्।
अत्यधिक रासायनिक जुम्रा मार्ने औषधीको प्रयोग नगर्नुहोस्, यसले कपाल र टाउकोको छालालाई क्षति पुर्याउन सक्छ।
जुम्राले टोकेको ठाउँमा नङले धेरै नकोर्नुहोस्, यसले संक्रमण निम्त्याउन सक्छ।
साबधानी (Precautions in Head Lice)
घरको एक सदस्यलाई जुम्रा लागेमा सबै सदस्यको कपाल जाँच गर्नुहोस्।
बिस्तरा, तन्ना, र सिरानीका खोलहरूलाई तातो पानीमा धोएर राम्ररी सुकाउनुहोस्।
कपाललाई सधैं सफा र सुक्खा राख्नुहोस्।
बालबालिकाहरूको कपाल हप्तामा एक पटक अनिवार्य रूपमा जाँच गर्ने बानी बसाल्नुहोस्।
निष्कर्ष (Conclusion)
टाउकोको जुम्रा एक सामान्य तर झर्को लाग्दो समस्या हो। यसबाट छुटकारा पाउन सरसफाइ नै सबैभन्दा ठूलो उपाय हो। माथि उल्लेखित
घरेलु उपचारहरू नियमित रूपमा अपनाउनाले र व्यक्तिगत स्वच्छतामा ध्यान दिनाले जुम्राको समस्यालाई जरैदेखि उन्मूलन गर्न
सकिन्छ। यदि यी उपायहरूले पनि काम नगरेमा वा टाउकोमा इन्फ्ल्यामेस (सुन्निने समस्या) र घाउ भएमा चिकित्सकको सल्लाह लिनु
उचित हुन्छ।
Dudhe jhar (दुधे झार) , Dugdhika ( दुग्धिका) Euphorbia hirta Linn. Benefits and Uses
Branari (व्रणारी), Tridax procumbens Linn. Benefits and using Method
Ajmbari (अजम्बरी ), Parnabeej ( पर्णबीज) Bryophyllum pinnatum (Lam.) Oken Benefits and using methods
Punarnva (पुनर्नवा) Boerhavia diffusa Linn. Benefits and uses
Phaledo (फलेदो), Paribhadra (पारिभद्र) Erythrina variegata Linn. Using method, uses and Benefits
Poi Saag(पोइसाग), Potaki( पोतकी) Basella alba Linn. Benefits, uses and using method
Kokin, कोकिन, Erythroxylum coca
Kokum, कोकम, अमसुल, Kokam Butter Tree, Garcinia indica
Sano Kodo, सानो कोदो, श्यामक, Little Millet, Panicum sumatrense
Kodo, कोदो, कोद्रव, मडुवा, Millet, Eleusine coracana
Kote Mandro, कोतेमान्द्रो (Am), Medicago falcata
Kode Banso, कोदे बन्सो, Eleusine indica,
KodeGhas कोदोघाँस, Wildmillet, Paspalum scrobiculatum
Nepali Speaking Practice through Books in Hindi and English
Master Hindi Speaking Through Indian Schools: Practical Phrases
Trigonometry- IIT, Math, Mock Test
Hyperbola – IIT, Math, Mock Test
Some Best Poem Of Jasraj Kirati जसराज किरातीका केही प्रख्यात कबिताहरु
Top Ten Poem Of Jagadish Ghimire जगदीश घिमिरेका केही प्रख्यात कबिताहरु
Some Famous Poem of Chandrabir Tumbapo,चन्द्रवीर तुम्बापोका केही प्रख्यात कबिताहरु
ADHURO PREM Lyrics in English – Axix Official
Mero Prem Lyrics in English – Axix Official
Rockheads | Ranga | Lyrics in English
Bardali by Sushant KC ft. Indrakala Rai – Story, Vibe & Meaning
असाध्धै गार्हो भयो garna laagdaa asadhhai garho bhayo. new nepali Best katha
त्यो बेलाको मजा अहिले सम्म याद छ ailey samma feel nabhako anubab feel bhayo
