शिशुको छाला अत्यन्तै नरम र संवेदनशील हुन्छ। सानो लापरवाहीले पनि उनीहरूको छालामा संक्रमण वा जलन हुन सक्छ। डाइपर र्यास
(Diaper Rash) ४ देखि १५ महिनाका बच्चाहरूमा देखिने एक सामान्य समस्या हो। यो विशेषगरी ब्याक्टेरियल वा फंगल संक्रमणका
कारण हुने गर्दछ।
परिचय (Introduction of Diaper Rash)
साना बच्चाहरूको छाला वयस्कहरूको तुलनामा धेरै नै संवेदनशील हुन्छ। डाइपर र्यास भन्नाले डाइपर लगाउने ठाउँ (तिघ्रा, कम्मर
र गुप्ताङ्ग वरपर) को छाला रातो हुनु, सुन्निनु वा साना दानाहरू निस्कनुलाई बुझिन्छ। डाइपरमा प्रयोग गरिने रसायन, ओस र
हावा छिर्न नपाउने प्लास्टिकको तहले गर्दा छालामा जलन उत्पन्न हुन्छ। यसले गर्दा बच्चा निकै चिडचिडा हुने र रोइरहने
गर्दछन्।
लक्षण (Symptoms of Diaper Rash)
बच्चामा डाइपर र्यास भएको निम्न लक्षणहरूबाट थाहा पाउन सकिन्छ:
- परिचय (Introduction of Diaper Rash)
- लक्षण (Symptoms of Diaper Rash)
- कारण (Causes of Diaper Rash)
- घरेलु उपचार (Home Remedies for Diaper Rash)
- थप अन्य उपाय (Extra Solution for Diaper Rash)
- खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Diaper Rash)
- गर्न नहुने कार्यहरू (Things to Avoid in Diaper Rash)
- सावधानी (Precautions in Diaper Rash)
- निष्कर्ष (Conclusion)
डाइपर लगाउने क्षेत्रको छाला एकदमै रातो देखिनु।
प्रभावित ठाउँको छाला तातो हुनु र सुन्निने समस्या (Inflammation) देखिनु।
बच्चालाई डाइपर फेर्दा वा सफा गर्दा पीडा भएर रुने
छालामा साना रातो दानाहरू वा कहिलेकाहीँ घाउ जस्तो देखिनु।
चिलाउने र बच्चा बेचैन हुने।
कारण (Causes of Diaper Rash)
डाइपर र्यास हुनुका मुख्य कारणहरू यस प्रकार छन्:
ओस र चिसो: लामो समयसम्म भिजिरहेको वा फोहोर डाइपर लगाइराख्दा छालामा संक्रमण हुन्छ।
रगडिनाले: टाइट डाइपर वा कपडाले बच्चाको नरम छालामा निरन्तर घर्षण पैदा गर्दा र्यास आउँछ।
नयाँ खानेकुरा: जब बच्चाले ठोस खानेकुरा खान थाल्छ, उसको दिसाको प्रकृति परिवर्तन हुन्छ, जसले छालामा जलन गराउन सक्छ।
एन्टिबायोटिक्स: बच्चा वा स्तनपान गराइरहेकी आमाले एन्टिबायोटिक्स सेवन गर्दा ‘यिस्ट’ (Yeast) संक्रमणको जोखिम बढ्छ, जसले
र्यास निम्त्याउँछ।
संवेदनशील छाला: एक्जिमा जस्ता समस्या भएका बच्चाहरूमा यो समस्या बढी देखिन्छ।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Diaper Rash)
औषधि पसलको क्रिम लगाउनु अघि यी प्राकृतिक उपायहरू निकै प्रभावकारी हुन सक्छन्:
नारिवलको तेल (Coconut Oil):
नारिवलको तेलमा एन्टि-फंगल गुण हुन्छ। र्यास भएको ठाउँमा सफा हातले नारिवल तेल लगाउँदा जलन कम हुन्छ र छाला सुरक्षित
रहन्छ।
एलोभेरा (Aloe Vera):
एलोभेराको ताजा जेलले छालालाई सितलता प्रदान गर्छ र इन्फ्ल्यामेस (Inflammation) घटाउन मद्दत गर्छ।
स्तनको दूध (Breast Milk):
आमाको दूधमा प्राकृतिक एन्टि-ब्याक्टेरियल तत्व हुन्छ। र्यास भएको ठाउँमा केही थोपा दूध लगाएर सुक्न दिँदा घाउ छिटो निको
हुन्छ।
बेकिङ सोडा (Baking Soda):
दुई चम्चा बेकिङ सोडालाई मनतातो पानीमा मिसाएर बच्चाको तल्लो भाग सफा गर्नाले छालाको PH स्तर सन्तुलनमा रहन्छ।
टी-ट्री आयल (Tea Tree Oil):
यसलाई थोरै पानीमा मिसाएर प्रयोग गर्न सकिन्छ, जसले संक्रमण फैलाउने कीटाणु नष्ट गर्छ।
कर्न स्टार्च (Corn Starch):
यसले ओस सोस्ने काम गर्छ। छाला पूर्ण रूपमा सुकेपछि थोरै कर्न स्टार्च छर्किंदा घर्षण कम हुन्छ।
थप अन्य उपाय (Extra Solution for Diaper Rash)
हावा छिर्न दिने: दिनमा कम्तीमा १०-१५ मिनेट बच्चालाई डाइपर नलगाई खुल्ला छाडिदिनुहोस्। यसले छालालाई प्राकृतिक रूपमा
सुक्न मद्दत गर्छ।
सिरका (Vinegar) को प्रयोग: यदि तपाईं कपडाको डाइपर (Nappy) प्रयोग गर्नुहुन्छ भने, धुने बेला अन्तिममा आधा कप सिरका
मिसाएको पानीमा पखाल्नुहोस्। यसले साबुनको अवशेष र कीटाणु हटाउँछ।
खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Diaper Rash)
यदि बच्चाले ठोस खाना खान थालेको छ भने, धेरै अमिलो फलफूल (जस्तै सुन्तला, कागती) तत्काल नदिनुहोस्, किनकि यसले दिसालाई
एसिडिक बनाउँछ।
स्तनपान गराउने आमाले धेरै मसलेदार वा ग्यास्ट्रिक बढाउने खाना कम गर्नुपर्छ, जसले बच्चाको पाचनमा असर नगरोस् र अपच
(Indigestion) नहोस्।
गर्न नहुने कार्यहरू (Things to Avoid in Diaper Rash)
धेरै टाइट डाइपर नलगाउने: हावा ओहोरदोहोर हुन नपाउने गरी कसिलो डाइपर बाँध्नु हुँदैन।
सुगन्धित वस्तुको प्रयोग नगर्ने: बजारमा पाइने सुगन्धित ‘बेबी वाइप्स’ वा पाउडर प्रयोग नगर्नुहोस्, यसमा हुने रसायनले
र्यास झन् बढाउँछ।
रगडेर सफा नगर्ने: बच्चाको छाला पुछ्दा तौलियाले नघोट्नुहोस्, बरु नरम कपडाले हल्का थिचेर ओस सोस्नुहोस्।
सावधानी (Precautions in Diaper Rash)
नियमित डाइपर फेर्ने: डाइपर भिज्ने बित्तिकै वा दिसा गर्ने बित्तिकै तुरुन्तै फेरिदिनुहोस्।
हात धुने: बच्चाको डाइपर फेर्नु अघि र पछि आफ्नो हात राम्ररी साबुन पानीले धुनुहोस्।
तल्लो भाग सुख्खा राख्ने: नयाँ डाइपर लगाइदिनु अघि छाला पूर्ण रूपमा सुकेको सुनिश्चित गर्नुहोस्।
गुणस्तरीय डाइपर: सकेसम्म कम रसायन प्रयोग भएका र हावा छिर्ने खालका डाइपर छनोट गर्नुहोस्।
निष्कर्ष (Conclusion)
डाइपर र्यास धेरैजसो अवस्थामा उचित सरसफाइ र घरेलु उपायबाटै निको हुन्छ। तर यदि र्यासबाट रगत बग्ने (Bleeding), पीप जम्ने,
बच्चालाई ज्वरो आउने वा एक हप्तासम्म पनि निको नहुने समस्या देखिएमा तुरुन्तै चिकित्सकसँग परामर्श लिनुपर्छ। बच्चाको
स्वास्थ्यका लागि सुक्खापन र सरसफाइ नै सबैभन्दा ठूलो औषधि हो।
Dudhe jhar (दुधे झार) , Dugdhika ( दुग्धिका) Euphorbia hirta Linn. Benefits and Uses
Branari (व्रणारी), Tridax procumbens Linn. Benefits and using Method
Ajmbari (अजम्बरी ), Parnabeej ( पर्णबीज) Bryophyllum pinnatum (Lam.) Oken Benefits and using methods
Punarnva (पुनर्नवा) Boerhavia diffusa Linn. Benefits and uses
Phaledo (फलेदो), Paribhadra (पारिभद्र) Erythrina variegata Linn. Using method, uses and Benefits
Poi Saag(पोइसाग), Potaki( पोतकी) Basella alba Linn. Benefits, uses and using method
Kokin, कोकिन, Erythroxylum coca
Kokum, कोकम, अमसुल, Kokam Butter Tree, Garcinia indica
Sano Kodo, सानो कोदो, श्यामक, Little Millet, Panicum sumatrense
Kodo, कोदो, कोद्रव, मडुवा, Millet, Eleusine coracana
Kote Mandro, कोतेमान्द्रो (Am), Medicago falcata
Kode Banso, कोदे बन्सो, Eleusine indica,
KodeGhas कोदोघाँस, Wildmillet, Paspalum scrobiculatum
Nepali Speaking Practice through Books in Hindi and English
Master Hindi Speaking Through Indian Schools: Practical Phrases
Trigonometry- IIT, Math, Mock Test
Hyperbola – IIT, Math, Mock Test
Some Best Poem Of Jasraj Kirati जसराज किरातीका केही प्रख्यात कबिताहरु
Top Ten Poem Of Jagadish Ghimire जगदीश घिमिरेका केही प्रख्यात कबिताहरु
Some Famous Poem of Chandrabir Tumbapo,चन्द्रवीर तुम्बापोका केही प्रख्यात कबिताहरु
ADHURO PREM Lyrics in English – Axix Official
Mero Prem Lyrics in English – Axix Official
Rockheads | Ranga | Lyrics in English
Bardali by Sushant KC ft. Indrakala Rai – Story, Vibe & Meaning
असाध्धै गार्हो भयो garna laagdaa asadhhai garho bhayo. new nepali Best katha
त्यो बेलाको मजा अहिले सम्म याद छ ailey samma feel nabhako anubab feel bhayo
