Charpate Jantikar (Marsilea minuta) is a medicinal fern used in Ayurveda to improve digestion, cool the body, support brain health, and reduce inflammation. नेपाल र भारतका ओसिला क्षेत्रहरूमा पाइने यो एक बहुपयोगी जलीय वनस्पति हो। यसलाई संस्कृतमा ‘सुनिष्णक’ भनिन्छ र आयुर्वेदमा यसको ठूलो महत्त्व छ। विशेष गरी रक्तपित्त, अनिद्रा र पिशाब सम्बन्धी रोगको उपचारमा यसको […]
Moong (Vigna radiata) is a nutritious legume rich in protein, vitamins, and minerals, aiding digestion, boosting immunity, and supporting overall health. मुङ्ग एक अत्यन्त पौष्टिक र स्वास्थ्यवर्धक दलहन बाली हो। यसलाई पौराणिक कालदेखि नै आयुर्वेदमा ‘सूपश्रेष्ठ’ अर्थात् दालहरूमध्ये सबैभन्दा उत्तम मानिँदै आएको छ। यसको वैज्ञानिक नाम Vigna radiata हो र यो ‘फेबेसी’ (Fabaceae) परिवार अन्तर्गत […]
Simal (Shalmali) Bombax ceiba Linn: Boosts immunity, treats cough & fever, aids digestion. Flowers, bark & seeds used in herbal remedies safely सीमल एक विशाल र बहुउपयोगी पतझड वृक्ष हो, जसलाई आयुर्वेदमा ‘शाल्मली’ भनिन्छ। यो वनस्पति विशेषगरी नेपाल र भारतका उष्ण तथा उपोष्ण कटिबन्धीय क्षेत्रहरूमा पाइन्छ। धार्मिक र पौराणिक दृष्टिकोणले पनि यसको विशेष महत्त्व छ; […]
Shyamak (Echinochloa frumentacea) is a nutritious millet, boosting digestion, heart health, and immunity. Use in porridge, flour, or sprouts daily. श्यामाक, जसलाई नेपालीमा सामान्यतया सावाँ वा सामा भनिन्छ, एउटा अत्यन्तै पुरानो र पौष्टिक अन्न हो। यो विशेषगरी ‘मिलेट’ (Millet) समूहमा पर्दछ। परापूर्व कालदेखि नै ऋषिमुनिहरू र व्रत बस्नेहरूले यसलाई सात्त्विक भोजनको रूपमा प्रयोग गर्दै आएका […]
Tatelo (Shyonak), Oroxylum indicum, is used in Ayurveda to improve digestion, reduce inflammation, boost immunity, and support respiratory and joint health. आयुर्वेदमा ‘दशमूल’ अन्तर्गत पर्ने एउटा अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण औषधीय वृक्ष हो— टटेलो। यसलाई संस्कृतमा ‘श्योनाक’ र हिन्दीमा ‘सोनापाठा’ भनिन्छ। स्वास्थ्यका दृष्टिले यसको जरा, बोक्रा, पात र फल सबैको विशेष महत्त्व छ। टटेलो एक प्राचीन आयुर्वेदिक […]
Masyang (moth bean) is a nutritious legume rich in protein, fiber and minerals. It aids digestion, boosts energy, supports heart health and is used in dals. नेपालको पहाडी र तराई क्षेत्रमा खेती गरिने मस्याङ्ग एक अत्यन्तै पोषिलो र स्वास्थ्यवर्द्धक दलहन बाली हो। यसलाई संस्कृतमा ‘मकुष्ठ’ र हिन्दीमा ‘मोठ’ भनिन्छ। सुख्खा सहन सक्ने क्षमताका कारण यो […]
Karam (Haridru), Haldina cordifolia, is a medicinal tree used traditionally for wound healing, skin care, fever relief, and as an anti-inflammatory herb. करम, जसलाई संस्कृतमा ‘हरिद्रु’ भनिन्छ, दक्षिण र दक्षिण-पूर्वी एशियाको एक विशाल पतझड प्रजातिको रुख हो। विशेषगरी नेपालको तराई र पहाडी क्षेत्रहरू तथा उत्तर भारतमा यो रुख प्रशस्त मात्रामा पाइन्छ। यसको काठ बेसार जस्तै […]
Wild Turmeric (Curcuma aromatica) is used in Ayurveda for skin care and wound healing. It has anti-inflammatory benefits and is extracted from dried rhizomes. वन वेसार, जसलाई वैज्ञानिक रूपमा Curcuma aromatica भनिन्छ, अदुवा परिवार (Zingiberaceae) अन्तर्गत पर्ने एक महत्त्वपूर्ण औषधीय वनस्पति हो। यो साधारण वेसारको एक जंगली प्रजाति हो। परापूर्व कालदेखि नै आयुर्वेदमा यसको प्रयोग […]
Kalo Beshar (Curcuma amada) boosts digestion, immunity and skin health. Used in pickles, curry or paste; take fresh or dried in food or herbal remedies daily!!! कालो बेसार वा आमा हल्दी प्रकृतिको एक अनौठो वरदान हो। यो बेसारको प्रजाति भए तापनि यसको विशेषता अन्य बेसारभन्दा फरक छ। विशेषगरी यसको गानोबाट काँचो आँपको जस्तो बासना आउने […]
नेपाली ग्रामीण भेग र वन-जंगलहरूमा परम्परागत रूपमा प्रयोग हुँदै आएको बुलेभुत्रा वा गलेनी एक बहुउपयोगी औषधि हो। विशेषगरी पहाडी र उष्ण प्रदेशीय क्षेत्रमा पाइने यो वनस्पतिलाई आयुर्वेदिक चिकित्सा पद्धतिमा ‘हस्तिकर्ण’ को नामले चिनिन्छ। यसको औषधीय गुणका कारण यसलाई पुस्तौँदेखि विभिन्न रोगहरूको उपचारमा प्रयोग गरिँदै आएको छ। हस्तिकर्ण (बुलेभुत्रा, गलेनी)के हो? बुलेभुत्रा (Leea macrophylla) एक कन्दयुक्त […]
